Askerlik veya Doğum Dönüşü Memuriyete Başlama Süresi

Askerlik veya doğum sonrası memuriyete dönüş sürecinde uygulanacak süreler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun farklı maddelerinde düzenlenmektedir. Askerlik dönüşünde 657 sayılı Kanunun 83. maddesi, doğum sonrası aylıksız izinde ise 108. maddenin (B) ve (F) hükümleri önem taşır.

Doğum sonrası çalışma hakları bakımından da 104. maddenin (F) fıkrasındaki belirli süreli yarım gün çalışma hakkı ile Ek 43. maddedeki yarım zamanlı çalışma hakkı birbirinden ayrılmalıdır.

Bu rehberde askerlik dönüşü göreve başlama, askerlik borçlanması, doğum sonrası aylıksız izin, aylıksız izin bitiminde göreve dönüş, yarım gün çalışma, yarım zamanlı çalışma ve ilgili dilekçe örnekleri güncel mevzuat çerçevesinde ele alınmaktadır.

Son güncelleme: 27 Ağustos 2026

Askerlik Dönüşü Göreve Başlama

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 83. maddesi, askerlik nedeniyle görevinden ayrılan memurun göreve dönüşünü düzenlemektedir. Muvazzaf askerlik hizmetini tamamlayan memur, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumuna başvurmalıdır.

Kurum da başvuru tarihinden itibaren en fazla 30 gün içinde memuru göreve başlatmak zorundadır.

Askerlik Süresinin Memuriyete Etkisi

Askerlik nedeniyle memurun görev yeri saklı kalmakta ve askerlik süresince memur aylıksız izinli sayılmaktadır. Ancak askerlikte geçen sürenin emeklilik hizmetine otomatik olarak eklenmesi ile memuriyet intibakı aynı konu değildir.

Askerlik Borçlanması Emekliliğe Nasıl Etki Eder?

Askerlik süresinin emeklilik hesabına dahil edilmesi ile askerlik nedeniyle memuriyet intibakının yapılması birbirinden farklı işlemlerdir.

5510 sayılı Kanunun 4/1-c bendi kapsamındaki sigortalılar bakımından SGK, er veya erbaş olarak silah altında veya yedek subay okulunda geçen sürelerin borçlanılabileceğini belirtmektedir. Borçlanılan sürenin emeklilik hizmetine eklenebilmesi için başvuru yapılması ve hesaplanan borç tutarının ödenmesi gerekir.

5434 sayılı Kanuna tabi olanlar bakımından da muvazzaf ve ihtiyat askerlikte er olarak geçen süreler borçlanma kapsamındadır. Bu kapsamda uygulanacak usul ve ödeme esasları 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre farklılık gösterebilir.

Doğum Sonrası Aylıksız İzin

657 sayılı Kanunun 108. maddesinin (B) fıkrasına göre doğum yapan memura, 104. madde kapsamında verilen doğum sonrası analık izninin veya 104. maddenin (F) fıkrası kapsamında kullanılan iznin bitiminden itibaren, isteği üzerine 24 aya kadar aylıksız izin verilir.

Eşi doğum yapan memura ise doğum tarihinden itibaren isteği üzerine 24 aya kadar aylıksız izin verilebilir.

Doğum Sonrası Aylıksız İzin Bitiminde Göreve Başlama

Doğum sonrası aylıksız iznin sona ermesiyle memurun göreve dönmesi gerekir. 657 sayılı Kanunun 108. maddesinin (F) fıkrasında, aylıksız izin süresinin bitiminde veya izin süresinin bitiminden önce mazereti gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde 10 gün içinde göreve dönmeyenlerin memuriyetten çekilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.

Bu nedenle yazıda “10 iş günü” ifadesi kullanılmamalıdır. Kanunda “on gün” ifadesi bulunmaktadır.

Doğum Sonrası Yarım Gün Çalışma Hakkı

Doğum sonrası analık izninin ardından kullanılan belirli süreli yarım gün çalışma hakkının dayanağı 657 sayılı Kanunun 104. maddesinin (F) fıkrasıdır.

Bu düzenleme, 108/A ile karıştırılmamalıdır. 108/A, sağlık nedeniyle aylıksız izin düzenlemesidir.

104/F kapsamında çalışan memur, analık izninin bitiminde başlamak üzere ayrıca süt izni verilmeksizin günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Bu hak, Ek 43'teki daha uzun süreli yarım zamanlı çalışma hakkından farklıdır.

Doğum Sonrası Yarım Zamanlı Çalışma Hakkı: Ek Madde 43

657 sayılı Kanunun Ek 43. maddesi, doğum yapan memurların analık izninin veya 104/F kapsamında kullanılan iznin bitiminden itibaren, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar olan dönemde haftalık çalışma saatlerinin normal sürenin yarısı olarak düzenlenmesini talep edebilmesine ilişkin düzenlemeyi içerir.

Bu nedenle Ek 43 kapsamındaki yarım zamanlı çalışma ile 104/F kapsamındaki 2, 4 ve 6 aylık yarım gün çalışma aynı hak değildir.

Ek 43 kapsamında yarım zamanlı çalışmada mali haklar ve sosyal yardımlara ilişkin ödemeler bakımından kanundaki özel hükümler uygulanır; derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi için gereken süreler açısından yarım zamanlı çalışılan dönem yarım olarak dikkate alınır.

Askerlik Öncesi İzin Hakları

Askerlik öncesinde kullanılmamış izinlerin tamamının “yanmaz” veya “otomatik olarak sonraki yıllara devreder” şeklinde tek bir kurala bağlanması doğru değildir.

• Yıllık izin: 657 sayılı Kanunun 103. maddesindeki kullanım ve devir kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
• Mazeret izinleri: Evlilik, ölüm, doğum gibi belirli olayların gerçekleşmesine bağlıdır. Olayın niteliğine ve kanundaki süreye göre kullanılır; askerlik nedeniyle kullanılmayan mazeret izninin otomatik olarak askerlik sonrasına devrettiği kabul edilmemelidir.
• Doğumla ilgili izinler: Doğum olayının gerçekleştiği dönem ve 657 sayılı Kanunun ilgili hükümleri esas alınarak değerlendirilir.

Askerlik Dönüşü Dilekçe Örneği

Doğum Sonrası Aylıksız İzin Dönüş Dilekçesi

Doğum Sonrası Yarım Gün Çalışma Dilekçesi

Ek Madde 43 Kapsamında Yarım Zamanlı Çalışma Dilekçesi

Askerlik ve Doğum Sonrası Sürelerin Karşılaştırılması

Doğum Sonrası Aylıksız İznin Derece ve Kademeye Etkisi

Doğum nedeniyle kullanılan aylıksız izin bakımından önemli bir düzenleme 657 sayılı Kanunun 36. maddesinin (C) fıkrasının 8. bendinde yer almaktadır.

Buna göre 108. maddenin (B) fıkrası uyarınca kullanılan aylıksız izin süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.

Sık Yapılan Hatalar

• 108/A ile 104/F'yi karıştırmak: Doğum sonrası belirli süreli yarım gün çalışma 104/F kapsamındadır.
• Ek 43 ile 104/F'yi aynı hak sanmak: İki düzenlemenin kapsamı ve kullanım süresi farklıdır.
• Askerlik süresinin emekliliğe otomatik işlendiğini düşünmek: Emeklilik bakımından askerlik borçlanması ayrıca değerlendirilmelidir.
• “10 iş günü” demek: 108/F'de “on gün” ifadesi kullanılmaktadır.
• Doğum izni bitiminden itibaren 30 günlük genel süre olduğunu düşünmek: Böyle genel bir 30 günlük süre yoktur.
• Tüm izinlerin askerlik sonrasına devrettiğini düşünmek: İzin türüne göre ayrı kurallar uygulanır.

Sonuç

Askerlik ve doğum sonrası memuriyete dönüş işlemlerinde farklı kanun maddelerinin birbirine karıştırılması ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Askerlik dönüşünde 657 sayılı Kanunun 83. maddesindeki 30 günlük başvuru ve kurumun en fazla 30 gün içinde başlatma sistemi; doğum sonrası aylıksız izinde ise 108/B ve 108/F hükümleri dikkate alınmalıdır.

Doğum sonrası çalışma haklarında ise 104/F kapsamındaki belirli süreli yarım gün çalışma ile Ek 43 kapsamındaki yarım zamanlı çalışma birbirinden ayrılmalıdır.

Askerlik süresinin emekliliğe eklenmesi ise otomatik bir işlem değildir. SGK mevzuatındaki askerlik borçlanması hükümleri kapsamında başvuru ve ödeme işlemleri ayrıca yapılmalıdır.

Son olarak doğum sonrası 108/B kapsamında kullanılan aylıksız izin sürelerinin 657 sayılı Kanunun 36/C-8 hükmü gereğince derece ve kademe yönünden değerlendirilmesi önemli bir özlük hakkıdır.

İlgili Rehberler

• Doğum Sonrası Aylıksız İzin 2026 — 657/108-B kapsamında aylıksız izin süreci
• Memur Yıllık İzin 2026 — Yıllık izin süreleri ve devir kuralları
• Memuriyetten İstifa ve Geri Dönüş — İstifa ve yeniden memuriyete atanma

Yasal Dayanaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — özellikle 36/C-8, 83, 103, 104/F, 108/B ve 108/F maddeleri ile Ek Madde 43
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — askerlik borçlanmasına ilişkin hükümler
• 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu — 5434 kapsamındaki borçlanma hükümleri
• SGK askerlik borçlanması açıklamaları

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel izin, intibak ve emeklilik işlemlerinde memurun statüsü, hizmet kayıtları, izin başlangıç/bitiş tarihleri ve yürürlükteki mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir.