Memur Özlük
www.memurozluk.com
Yazdırma: 03.09.2026 07:26
https://memurozluk.com/emekli-personele-hususi-pasaport-sartlari

PDF için: Yazdır → Hedef: «PDF olarak kaydet». Yazıcı ayarında «Üstbilgi ve altbilgi» kapalı olsun.

Memur Özlük
www.memurozluk.com
Yazdırma: 03.09.2026 07:26 https://memurozluk.com/emekli-personele-hususi-pasaport-sartlari
Genel

Emekli Personele Hususi Pasaport (Yeşil Pasaport) Şartları ve Başvurusu

Admin Yayın: 11 Ağustos 2026 Güncelleme: 11 Ağustos 2026
hususi pasaport yeşil pasaport emekli memur başvuru şartlar 2026

Hususi pasaport (bilinen adıyla yeşil pasaport), belirli kamu görevlilerine ve ailelerine verilen özel bir pasaport türüdür. Yasal dayanağı, 15/7/1950 tarihli 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesidir. Halk arasında "yeşil pasaport" olarak bilinen bu belge, umuma mahsus (bordo) pasaporta göre daha geniş seyahat kolaylığı sağlamasının yanı sıra belirli ülkelerde vize muafiyeti getirir. En çok merak edilen konu ise şudur: Emekli olduktan sonra hususi pasaport kullanmaya devam edilir mi? Bu rehber; kimlerin hakkı olduğunu, 2. ve 3. derece kadro şartını, emeklilikte hakkın ne olduğunu, eş ve çocuk kapsamını ve başvuru yolunu örneklerle anlatır.

Hususi pasaportun özelliği: Hususi pasaport, sahibine seyahatlerde işlem kolaylığı kazandırır. Birçok ülke yeşil pasaport sahiplerine vize muafiyeti veya yalnızca çıkış vizesi uygular. Bu avantaj, hem hak sahibinin hem de ailesinin yurt dışı seyahatini pratikleştirir. Vize muafiyeti kapsamı ülkelere ve dönemsel anlaşmalara göre değiştiği için güncel listede yer alan ülkeleri yurt dışı temsilcilikleri ve Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından teyit etmek önemlidir.

Bu rehber şunu cevaplar: Hususi pasaport nedir? Hangi kadro derecesine veya göreve sahip memurlar alabilir? Emekli memurlar hakkı koruyabilir mi? Eş ve çocuklar dahil mi? Başvuru nasıl yapılır, süresi/ücreti nedir?

Son güncelleme: 4 Ağustos 2026

Doğrudan cevap

Görevdeyken hususi pasaport hakkı kazanmış kamu personeli, emekli olduktan sonra da bu hakkı kullanmaya devam eder.
Kapsam: hak sahibi + eşi + bakmakla yükümlü çocukları.
Başvuru: il/ilçe nüfus müdürlüğü (e-Devlet randevu); süre 5 veya 10 yıl, harç muafiyeti uygulanır.
Hak görevdeyken kazanılır; sonradan edinilmez.

Temel kuralı özetlemek gerekirse, hususi pasaport hakkı tamamen görevdeyken ulaşılan kadro derecesine bağlıdır. Bu hakkı görevdeyken kazanan personel, emeklilik dahil statü değişikliklerinde dahi büyük ölçüde hakkını korur. Hakkı olmayan bir emekli, sonradan başvuruyla yeşil pasaport alamaz; ancak herkesin bordo pasaport alma hakkı saklıdır. Aşağıda hak sahipliği, kapsam dışı durumlar, başvuru süreci, eş-çocuk dahilliği, süre/ücret ve vize avantajlarını ayrı ayrı inceliyoruz.

Hususi pasaport nedir, kimlere verilir?

Hususi pasaport, 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca belirli kamu görevlilerine verilen, yeşil renkli "hususi damgalı" pasaporttur. Hak sahipliği genel olarak iki koldan doğar: 1) 2. veya 3. derece kadro derecesine sahip kamu görevlileri (görevdeyken), 2) bu derecelerden emekli olanlar. Bunun yanında üst düzey yöneticiler, milletvekilleri, büyükelçiler ve özel kanunlarla tanınan görevliler de kapsamdadır.

  • Kadro derecesi 2 veya 3 olan kamu görevlileri: görevdeyken hak edilir.
  • 2 veya 3. dereceden emekli olanlar: emeklilikte hak korunur ve devam eder.
  • Milletvekilleri, büyükelçiler ve özel mevzuatla belirlenen üst düzey görevliler.
  • Kapsamdaki hak sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü çocukları.

Kritik ayrım şudur: hak, kadro derecesine bağlıdır ve bu derecelere sahip olmak, tek başına hususi pasaport hakkı doğurur. Bununla birlikte kadro karşılığı sözleşmeli personel de bu kapsamda değerlendirilir; kadro karşılığı olmayan sözleşmeli personel için de belirleme ilgili mevzuata göre yapılır. "Her memur yeşil pasaport alabilir" genellemesi doğru değildir; her kamu personeli umuma mahsus (bordo) pasaport alabilir, hususi pasaport belirli derece ve görevlere özgüdür.

Kadro derecesinin belirlenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki derece-kademe ilerlemesi esas alınır. Örneğin bir memurun kazanmış olduğu kadro derecesi 4 ise, görevdeyken hususi pasaport hakkı kural olarak doğmaz; ancak ilerleyen dönemde 3 veya 2. dereceye yükselmesiyle birlikte hak kazanılabilir. Bu yüzden kişinin bulunmuş olduğu kadro derecesi, hakkın doğup doğmadığını belirleyen temel ölçüttür.

Emeklilikte hususi pasaport devam eder mi?

Evet. Kural genel olarak şöyledir: Görevdeyken hususi pasaport hakkı kazanan personel, emeklilik sonrasında da bu hakkı kullanmaya devam eder. Bu hak, eş ve bakmakla yükümlü çocukları için de sürer. Önemli noktalar:

  • Hak, görev sırasında kazanılır; görevdeyken hakkı olmayan biri emekli olduktan sonra hususi pasaport başvurusu yapamaz.
  • Mevcut yeşil pasaportunuzun süresi dolarsa, emekliliğinize rağmen yenileme yapabilirsiniz.
  • Çocuklar için hak, bakmakla yükümlülük ve yaş şartlarına bağlıdır.
  • Emeklilik statüsü (5434/5062 gibi kurumlara göre) hak üzerinde temel olarak etkili değildir; dönüm noktası hakkın görevdeyken kazanılmış olmasıdır.

Emeklilik sonrasında hakkın devamı, sahibine seyahat kolaylığı ve öngörülebilirlik kazandırır. Emekli bir kamu görevlisi, geçerlilik süresi dolan hususi pasaportunu yeni bir süre seçerek (5 veya 10 yıl) yenileyebilir; bu süreçte yeniden kadro derecesi ispatı gerekmez. Bununla birlikte eş ve çocukların kapsamı, hak sahibinin emekliliğinden etkilenmez; hak sahibiyle birlikte aile bireyleri de hususi pasaport taşımaya devam eder.

Emeklilikte hakkın sürekliliği, özellikle yurt dışında ikamet eden veya sık seyahat eden emekliler için büyük kolaylık sağlar. Emeklilik belgesiyle birlikte hususi pasaport yenilenmesi, bordo pasaporta kıyasla hem daha az maliyetli hem de vize açısından daha avantajlıdır. Emeklilik sürecinde pasaportunuzun geçerlilik süresini kontrol etmeyi ve süre dolmadan yenilemeyi ihmal etmeyin; böylece hak avantajından kesintisiz yararlanabilirsiniz.

Kurum görüşü · Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Özet: Hususi (yeşil) pasaport hakkı, 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesi gereğince görevdeyken 2. veya 3. derece kadro derecesine sahip kamu görevlilerine tanınır; bu derecelerden emekli olanlar için hak, emeklilik sonrasında da korunur ve sürdürülebilir.

Esası: Bakanlık personel görüşünde, hususi pasaport hakkının görevdeki kadro derecesine bağlı olarak doğduğu ve emeklilikte bu hakkın devam ettiği yönünde değerlendirme yapılmıştır; ayrıca hak sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocukları da kapsam dahilindedir.

Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, personel görüşü (E-...-157737) · yerelyonetimler.csb.gov.tr – personel görüşleri

Dikkat

Hak kapsamı, kadro dereceleri ve aile şartları zaman zaman genelge/mevzuatla güncellenebilir. Başvuru öncesi İçişleri Bakanlığı (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri) güncel duyurularını ve kendi kurumunuzun personel mevzuatını kontrol edin.

Kimler kapsam dışıdır? İstisnalar

Hususi pasaport hakkı her kamu görevlisine otomatik tanınmaz; bazı statüler kural olarak kapsam dışıdır. Bu istisnaları bilmek, yanlış başvuru ve hayal kırıklığını önler:

  • 4 ve daha üst kadro derecesindeki memurlar: görevdeyken 2/3. dereceye ulaşamamışsa hak doğmaz; emeklilikte de doğmaz.
  • Kadro karşılığı olmayan sözleşmeli personel: kadro derecesine bağlı hak kural olarak uygulanmaz; değerlendirme mevzuata göre yapılır.
  • Görevdeyken hak kazanmamış emekliler: emeklilik, görevdeyken doğmamış bir hakkı sonradan sağlamaz.
  • Sadece bordo pasaport başvurarak yeşil bekleme: bordo pasaport herkes içindir; yeşil pasaport statü belgesiyle ayrıca alınır.

Bu noktada kadro derecesi ile kıdem derecesi arasındaki farkı özellikle vurgulamak gerekir. Hakkı belirleyen, çalışılan pozisyonun kadro derecesidir. Bir memurun kişisel derecesi 3 olsa dahi, bulunduğu kadronun ihdas derecesi daha yüksek ise (örneğin 5. derece kadroda görev yapıyorsa) hususi pasaport hakkı kural olarak doğmayabilir. Bu yüzden "derecem 3" bilgisi tek başına yeterli değildir; ihdas edilen kadro derecesi esas alınır.

Eş ve çocukların kapsamı

Hususi pasaport hakkı yalnızca hak sahibiyle sınırlı değildir; hak sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocukları da hususi pasaporta hak kazanır. Bu durum, ailece yapılacak seyahatlerde her bireyin ayrı ayrı hususi pasaport sahibi olabilmesini sağlar. Önemli ayrıntılar:

  • Eş: hak sahibinin eşi, kendi adına hususi pasaport alabilir; boşanma durumunda hak kural olarak sona erer.
  • Çocuklar: bakmakla yükümlü ve kural olarak reşit olmayan veya belirli yaşın altındaki çocuklar kapsamdır; çalışma yaşına gelen veya kendi geçimini sağlayan çocuklar değerlendirmeye alınır.
  • Emeklilikte: hak sahibinin emekli olması, eş ve çocukların kapsamını ortadan kaldırmaz.

Çocukların kapsamında yaş ve bakmakla yükümlülük şartları belirleyicidir. 18 yaşını doldurmamış veya öğrenimine devam eden çocuklar, kural olarak bakmakla yükümlü sayılır. Kendi gelirini elde eden veya evlenen çocukların kapsamı, ilgili mevzuat ve kurum değerlendirmesine göre güncellenir. Bu nedenle çocuğunuz için başvuru yapmadan önce yaş ve öğrenim durumunuza ilişkin belgeleri hazır bulundurmanız gerekir.

Hak nasıl kazanılır ve korunur?

Hususi pasaport hakkının temeli, görevdeyken ulaşılan kadro derecesine dayanır. Hakkın kazanılması ve korunması sürecini şöyle özetleyebiliriz:

  1. 1
    Kadro derecesini belirleyin: ihdas edilen kadro derecenizin 2 veya 3 olup olmadığını onay belgenizden öğrenin.
  2. 2
    Kurum onayını alın: personel biriminizden durumunuzu gösteren onaylı belge/Ek-4 formu temin edin.
  3. 3
    Hakkı aktif kullanın: geçerlilik süresi içinde pasaportunuzu alın; hak, görev süresince devam eder.
  4. 4
    Emeklilikte koruyun: emeklilikle birlikte hak sona ermez; süresi dolan belgeyi yenileyerek hak tazelenir.

Hakkın korunmasında en önemli husus, görevden ayrılma biçiminin belirleyiciliğidir. Emeklilikte hak korunurken; istifa, disiplin veya görevden çıkarılma gibi durumlarda hak farklı değerlendirilebilir. Bu yüzden hak sahibinin görevden ayrılma şekli, pasaport hakkının sürekliliği açısından önem taşır. Emeklilik dışındaki ayrılma biçimlerinde hak kapsamı, ilgili mevzuat ve kurum değerlendirmesine göre netleşir.

Başvuru için gerekli belgeler ve Ek-4 formu

Hususi pasaport başvurusu, hak sahipliğini kurum onaylı bir talep formuyla belgelemeyi gerektirir. Bu form, yaygın olarak "Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu" (Ek-4) olarak adlandırılır ve bağlı bulunduğunuz kurumun personel biriminden temin edilir. Formun onaylanmasıyla birlikte hak sahipliğiniz resmiyet kazanır ve nüfus müdürlüğü başvurusuna esas teşkil eder.

  • Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu (Ek-4): kurum onayı ile doldurulur.
  • Kimlik belgesi: T.C. kimlik kartı veya nüfus cüzdanı.
  • Biyometrik fotoğraf: güncel ve standartlara uygun.
  • Yenilemede: mevcut pasaportunuzun aslı (süresi dolarsa).
  • Emekli için: emeklilik belgesi ve gerekirse kadro derecesini gösteren belge.

Başvuru; il ve ilçe nüfus müdürlükleri ile belirlenen pasaport randevu merkezlerinde yapılır. Randevu, e-Devlet Kapısı üzerinden veya doğrudan nüfus müdürlüğünden alınabilir. Onaylanmış Ek-4 formu olmadan hususi pasaport başvurusu tamamlanamaz; bu yüzden nüfus müdürlüğüne gitmeden önce kurum onayınızı mutlaka alın.

Başvuru adımları

  1. 1
    Ek-4 talep formunu doldurtun: kurumunuzun personel biriminden "Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu"nu temin edip onaylatın.
  2. 2
    Randevu alın: e-Devlet üzerinden veya il/ilçe nüfus müdürlüğünden pasaport randevusu.
  3. 3
    Belgeleri hazırlayın: kimlik, biyometrik fotoğraf, onaylı Ek-4 formu, (yenilemede) eski pasaport, (emeklide) emeklilik belgesi.
  4. 4
    Süre seçin: 5 yıl veya 10 yıllık pasaport tercih edin.
  5. 5
    Ödeyin ve teslim alın: hususi pasaportta harç muafiyeti uygulanır; yalnızca pasaport defter bedeli ödenir.

Randevu günü nüfus müdürlüğünde parmak izi ve biyometrik veri alınır; pasaportunuz belirlenen süre içinde adresinize veya seçtiğiniz teslim noktasına gönderilir. Süreç boyunca randevu ve teslim adımlarını e-Devlet üzerinden takip edebilirsiniz.

Başvuru süresinin genel olarak birkaç hafta içinde tamamlandığını göz önünde bulundurarak, yolculuk planınızdan önce yeterli zaman bırakın. Aynı gün başvuru imkânı sunan nüfus müdürlükleri, yoğunluğa göre farklılık gösterir; bu yüzden randevu alırken teslim süresini sormanız faydalıdır. Hususi pasaportta harç muafiyeti olması, başvuruyu bordo pasaporta göre hem daha ekonomik hem de işlem açısından daha avantajlı kılar.

Süre ve ücret

Hususi pasaport, seçilebilen süreye göre 5 yıl veya 10 yıl geçerlilik süresiyle düzenlenir. Ücret bakımından önemli bir avantaj söz konusudur: hususi pasaportun harç muafiyeti vardır, yani pasaport harcı ödenmez. Buna karşılık pasaportun defter bedeli ve gerekli işlem ücretleri alınır. Bu, umuma mahsus (bordo) pasaporta göre hususi pasaportu maliyet açısından avantajlı kılar.

Kalem Hususi (yeşil) pasaport Umuma mahsus (bordo)
Süre seçeneği 5 veya 10 yıl 5 veya 10 yıl
Pasaport harcı Muaf Ödenir
Defter bedeli Ödenir Ödenir
Vize avantajı Çoğu ülkede vize muafiyeti Ülkeye göre vize gerekir

Defter bedeli ve işlem ücretleri her yıl Yeniden Değerleme Oranı ile güncellenir; güncel tutar için nüfus müdürlüğü veya e-Devlet'teki pasaport başvuru ekranı esas alınmalıdır. Seçeceğiniz süre ne kadar uzun olursa, harç muafiyetinin sağladığı avantaj da o kadar uzun süre sürer.

Pasaport tipi Renk Kime? Harç
Umuma mahsus Bordo Genel vatandaşlar Ödenir
Hususi Yeşil Belirli kamu görevlileri ve aileleri Muaf
Hizmet Gri Hizmet amacıyla görevlendirilenler Muaf
Diplomatik Siyah Diplomatlar Muaf

Pasaport tipleri ve hususi pasaportun yeri

5682 sayılı Pasaport Kanunu kapsamında pasaportlar; umuma mahsus, hususi, hizmet ve diplomatik olmak üzere dört ana tipte düzenlenir. Her tip, farklı bir statüye ve amaca hizmet eder. Tabloda görüldüğü gibi hususi (yeşil) pasaport; belirli kamu görevlilerine ve ailelerine verilir ve harç muafiyeti gibi avantajlar sunar. Hizmet (gri) pasaport, resmi görevle yurt dışına gidenlere; diplomatik (siyah) pasaport ise diplomatik statüdeki görevlilere verilir.

Bu dört tip arasındaki fark, sahibinin statüsüne ve seyahatin amacına bağlıdır. Bir kamu görevlisi, hususi pasaporta hak kazanmamışsa dahi umuma mahsus (bordo) pasaportla seyahat edebilir. Bu yüzden "yeşil pasaport hakkım yok, o hâlde pasaport alamam" diye düşünmek yanlıştır; her vatandaş gibi il/ilçe nüfus müdürlüğünden bordo pasaport da alınabilir. Hususi pasaport, bunun üzerine gelen bir statü avantajıdır.

Hususi pasaportun seyahat avantajları

Hususi (yeşil) pasaportun en çekici özelliklerinden biri, sahibine ve ailesine sağladığı vize kolaylığıdır. Pek çok ülke, yeşil pasaport sahiplerine vizesiz veya daha basitleştirilmiş vize prosedürü uygular. Bu avantajın boyutu, Türkiye'nin ilgili ülkelerle yaptığı ikili anlaşmalara ve dönemsel karşılıklılık esaslarına göre değişir:

Durum Hususi (yeşil) Umuma mahsus (bordo)
Vizesiz giriş (birçok ülke) Desteklenir Kısıtlı
Çıkış vizesi uygulanan ülkeler Çoğunlukla muaf Gerektirir
Seyahat planlama pratikliği Yüksek Ülkeye göre değişir
Havalimanı işlemleri Genellikle hızlı Standard

Vize muafiyeti kapsamındaki ülkeler ve süreler yıldan yıla değişebildiği için, seyahat öncesinde gidilecek ülkeye ilişkin en güncel bilgiyi ilgili ülkenin Türkiye'deki temsilciliği veya Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından almalısınız. Yeşil pasaport hakkına sahip olmak, otomatik olarak her ülkeye vizesiz geçiş anlamına gelmez; ülke istisnaları mutlaka ayrıca kontrol edilmelidir.

Özlük hakkınızın tamamını tek sayfada görün.

Hususi pasaport, izin ve emeklilik haklarınızla birlikte emekli maaşınızı da hesaplayarak durumunuzu netleştirin.

Emekli maaş robotuna git

2026 için güncellenenler ve seyahat öncesi dikkat

2026 yılında hususi pasaporta ilişkin temel düzenleme değişmemiş olmakla birlikte, defter bedeli ve işlem ücretleri yıllık Yeniden Değerleme Oranı ile güncellenmektedir. Benzer şekilde, vize muafiyeti kapsamındaki ülke listesi iki taraflı anlaşmalara göre revize edilebilir. Bu nedenle seyahatten önce hem pasaport ücretini hem de gidilecek ülkenin vize statüsünü güncel kaynaklardan kontrol etmek faydalıdır.

  • Pasaportun geçerlilik süresi: çoğu ülke, dönüş tarihinden itibaren en az 6 ay geçerliliği şart koşar; bu süreyi aşacak şekilde pasaportunuzun süresini seçin.
  • Vize muafiyeti: yeşil pasaport bazı ülkelerde vize muafiyeti sağlar; ancak kapsam ülkeye göre değişir, güncel listeyi teyit edin.
  • Defter bedeli: her yıl güncellenir; nüfus müdürlüğü veya e-Devlet başvuru ekranından kesin tutarı öğrenin.
  • Emeklilik belgesi: emekliler yenileme başvurusunda emeklilik durumunu gösteren belgeyi yanında bulundurmalıdır.

Hususi pasaport, sahibine ve ailesine seyahat kolaylığı ve mali avantaj sağlayan güçlü bir haktır. Hakkın görevdeyken kazanılması, emeklilikte korunması ve yenilenebilmesi; kamu görevlileri için bu belgeyi uzun vadeli değerli kılar. Başvuru sürecinde kurum onayını, doğru belgeleri ve güncel gümrük/ücret bilgilerini bir araya getirmek, işlemlerin sorunsuz ilerlemesini sağlar.

Sık sorulanlar

Aşağıdaki tabloda, hususi pasaporta ilişkin en çok merak edilen soruları ve kısa cevaplarını topladık. Detaylar yukarıdaki bölümlerde anlatılmaktadır; özellikle kadro derecesi, emeklilikte hak ve Ek-4 formu konularını önemseyin. Bu liste, rehberin genel özeti niteliğindedir.

Soru Kısa cevap
Her memur yeşil pasaport alabilir mi? Hayır; 2. veya 3. derece kadro derecesi gibi şartlar aranır.
Emeklilikte hak devam eder mi? Görevdeyken kazanılmışsa evet, devam eder ve yenilenebilir.
Hangi kadro derecesi gerekir? 2 veya 3. derece kadro derecesi; görevdeyken kazanılır.
Eşim ve çocuklarım da alabilir mi? Evet; hak sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü çocukları kapsamdadır.
Yenileme yapabilir miyim? Evet; süre bitiminde emekli de olsanız yenileyebilirsiniz.
Ücreti var mı? Harç muaf; pasaport defter bedeli alınır.
Nereden başvururum? Nüfus müdürlüğü / e-Devlet randevu; kurum onaylı Ek-4 formu gerekir.
Ek-4 formu ne? "Hususi Damgalı Pasaport Talep Formu"; kurumunuzun onayıyla düzenlenir.
Süresi ne kadar? 5 yıl veya 10 yıl seçilebilir.
Emekli oldum, hak kazanır mıyım? Hayır; hak görevdeyken 2/3. derecede kazanılır, sonradan edinilmez.
Çocuğum çalışıyor, kapsamda mı? Kendi gelirini sağlayan / yaş şartına takılan çocuklar değerlendirmeye alınır.
Hizmet ve diplomatik farkı nedir? Gri = resmi görev, siyah = diplomat; yeşil hususi statüye aittir.

Başvuru ve yenileme pratik ipuçları

Hususi pasaport almaya veya yenilemeye karar verdiğinizde, süreci hızlandırmak ve aksaklığı önlemek için şu pratik adımları izleyebilirsiniz:

  • Önce kurum onayınızı alın: Ek-4 formu onayı sürecin ilk adımıdır; nüfus müdürlüğü onaysız başvuru kabul etmez.
  • Randevuyu erken açın: pasaport yoğun dönemlerinde (yaz tatili, resmi tatil) randevu dolabilir; planladığınız seyahatten en az 2-3 hafta önce randevu alın.
  • Fotoğrafı standartlara uygun çektirin: biyometrik fotoğraf şartlarına uymayan görseller işlemi geciktirir.
  • Belgeleri listeleyin: kimlik, Ek-4 formu, emeklilik belgesi (emekliyseniz), eski pasaport (yenilemede) tek dosyada bulundurun.
  • e-Devlet'i kullanın: randevu, başvuru durumu ve teslim takibini e-Devlet üzerinden kolayca yapabilirsiniz.

Yenileme başvurusunda eski pasaportunuzun süresi dolmadan işlem yapmanız, seyahatinizi kesintiye uğratmaz. Mümkünse pasaportunuzun geçerlilik süresinin bitimine en az birkaç ay kala yenileme başvurusu yapın. Böylece hem vize/seyahat planlarınızda mağdur olmaz hem de harç muafiyeti avantajını kesintisiz sürdürürsünüz.

Sık yapılan hatalar

  • "Emekli oldum, otomatik hakkım var" sanmak — hak görevdeyken 2/3. derecede kazanılır.
  • Kendi kadro derecenizin hak kapsamında olup olmadığını kurumunuza sormadan başvurmak.
  • Kurum onaylı Ek-4 formunu almadan nüfus müdürlüğüne gitmek.
  • Hususi pasaportu herkese açık sanarak yanlış bilgi yaymak.
  • Mevcut yeşil pasaportun süresini takip etmemek (geçersiz belgeyle seyahat riski).
  • Emeklide eski kadro derecesini gösteren belgeyi / emeklilik belgesini hazırlamamak.
  • Harç muafiyeti varken yine de bordo pasaport ücreti öder gibi bütçelemek.

Örnek senaryolar

Konuyu somutlaştırmak için birkaç yaygın durumu ele alalım:

  • 3. derece memur: Görevdeyken 3. derece kadroda çalışan memur, kural olarak hususi pasaport hakkı kazanır ve emekli olduğunda hakkını korur.
  • 4. dereceden emekli: Görev boyunca 4. derecenin üzerine çıkamamış ve görevdeyken 2/3. dereceye ulaşamamış memur, emekliliğinde hususi pasaport alamaz.
  • Emekli, süresi dolan pasaport: Görevdeyken yeşil pasaport almış emekli, süresi dolunca Ek-4 formu + emeklilik belgesiyle 5 veya 10 yıllık yenileme yapar.
  • Aile durumu: Hak sahibi görevli, eşi ve bakmakla yükümlü çocukları için ayrı ayrı hususi pasaport çıkartır.

Bu örnekler, hakkın görevdeyken kazanılmış kadro derecesine bağlı olduğunu ve emekliliğin, görevdeyken doğmuş hakkı koruduğunu net biçimde gösterir. Benzer durumdaki her personel için asıl belirleyici olan, görev süresi boyunca ulaşılan kadro derecesi ve bu hakkın resmî olarak belgelenmiş olmasıdır.

Yasal dayanak ve kaynaklar

Hususi pasaport hakkının temel yasal dayanağı 5682 sayılı Pasaport Kanunu'dur. Bu kanun; pasaportun türlerini, kimlere hangi pasaportun verileceğini ve hususi pasaport hakkının esaslarını düzenler. Özellikle 14. madde, hususi (yeşil) pasaportun hangi kamu görevlilerine ve koşullarla verileceğini belirler. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü genelgeleri ve ilgili yönetmeliklerle detaylandırılır.

  • 5682 sayılı Pasaport Kanunu — pasaport türleri, hususi pasaport hakkı (14. madde).
  • Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü genelgeleri — başvuru usulü ve belgeler.
  • Kurum içi personel mevzuatı — kadro derecesi ve Ek-4 onayına esas belgeler.
  • Dışişleri Bakanlığı — vize muafiyeti ve ülke bazlı seyahat bilgileri.

Güncel ve hatasız bilgi için öncelikle resmî kamu kaynaklarını (mevzuat bilgi sistemi, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Dışişleri Bakanlığı) ve kendi kurumunuzun personel birimini esas alın. Yönetmelik ve genelgelerdeki güncellemelerden haberdar olmak, başvuru sürecinizi sorunsuz yönetmenize yardımcı olur.

Pasaport konusunda bilgi kirliliği yaygın olduğundan, kulaktan dolma bilgilerle değil, resmî mevzuat ve kurum onayıyla hareket etmek en güvenli yoldur. Kadro derecenizi, görevden ayrılma biçiminizi ve aile kapsamınızı netleştirdiğiniz anda hak durumunuzu kesin olarak belirleyebilir; gereksiz başvuru ve süreç karmaşasından kaçınabilirsiniz.

İlgili rehberler

  • Memur emeklilik şartları 2026
  • Emekli maaşı hesaplama
  • Memur izin hakları rehberi
  • 5434 ve 5510 emeklilik farkı
  • Memur emekli ikramiyesi hesaplama

Özet: Hususi (yeşil) pasaport; 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesi gereğince görevdeyken 2 veya 3. derece kadro derecesine sahip kamu görevlilerine ve ailelerine verilen yeşil renkli pasaporttur. Bu hakkı görevdeyken kazananlar, emekli olduklarında da kullanmaya devam eder ve 5/10 yıllık olarak yenileyebilir. Kurum onaylı Ek-4 talep formu ile nüfus müdürlüğüne başvurulur, harç muafiyeti uygulanır; yalnızca defter bedeli ödenir. Hak, görev sırasında kazanılır ve sonradan edinilmez; güncel ücret ve vize bilgilerini resmî kaynaklardan takip edin.

Son adım: Başvurudan önce bağlı bulunduğunuz kurumdan kadro derecenizi ve hak kapsamınızı teyit edin, personel biriminden onaylı Ek-4 formunu alın ve e-Devlet üzerinden randevu oluşturun. Emekliyseniz emeklilik belgenizi yanınıza alın; pasaportunuzun geçerlilik süresinin seyahat tarihinizden itibaren yeterli olduğundan emin olun.

Bu metin 5682 sayılı Pasaport Kanunu çerçevesinde genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin şartlar için İçişleri Bakanlığı duyurularını ve ilgili mevzuatı kontrol edin. Hukuki danışmanlık yerine geçmez. Son güncelleme: 4 Ağustos 2026.

Sıkça Sorulan Sorular

Hususi pasaport (yeşil pasaport) nedir?

5682 sayılı Kanun kapsamında belirli kamu görevlilerine ve ailelerine verilen yeşil renkli hususi damgalı pasaporttur.

Emekli memur hususi pasaport alabilir mi?

Görevdeyken bu hakkı kazanmış olanlar, emeklilikte de hususi pasaport kullanmaya devam edebilir.

Eş ve çocuklar da alabilir mi?

Evet; hak sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü çocukları da hususi pasaport kapsamındadır.

Nereden başvuru yapılır?

İl/ilçe nüfus müdürlükleri veya e-Devlet üzerinden randevu ile.

Süresi ve ücreti nedir?

Pasaport süresi 5 veya 10 yıl seçilebilir; hususi pasaportta harç ödenmez, defter bedeli alınır.

Görevdeyken hakkım yoktu, emekli oldum; alabilir miyim?

Hayır; hak görevdeyken 2. veya 3. derece kadro derecesinde kazanılır. Görevdeyken hak kazanmış olanlar emeklilikte devam eder ve yenileyebilir.

Emeklilik sonrası süre sınırı var mı?

Hak devam eder; yenileme 5 veya 10 yıllık yapılabilir. Şartlar değişebileceğinden güncel mevzuatı takip edin.

Hangi pasaport tipleri vardır?

Umuma mahsus (bordo), hususi (yeşil), hizmet (gri), diplomatik (siyah).