Memur Kademe ve Derece İlerlemesi (2026): Şartlar, Tablolar ve Örnekler
Memur kademe ve derece ilerlemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenen; maaş göstergesini, emeklilik keseneğine esas aylığı ve birçok özlük sonucunu etkileyen temel ilerlemedir. Uygulamada “terfi” denince çoğu kez ikisi birden kastedilir; oysa şartları farklıdır. Bu rehber kavramları ayırır, tablolarla örnekler ve bordro kontrol listesi sunar.
Son güncelleme: 14 Temmuz 2026 · Kesin işlem hizmet cetveli / HITAP kaydına göredir.
Kısa cevap: Kademe aynı derece içinde yatay ilerlemedir (çoğunlukla her yıl bir basamak). Derece yükselmesi bir üst dereceye dikey geçiştir; burada üst derecede boş kadro + süre + nitelik şartı vardır. Son 8 yılda disiplin cezası yoksa ek bir kademe hakkı (md. 64) doğabilir. Kadro derecesi ile kazanılmış hak aylığı her zaman aynı değildir.
Kademe, derece, kadro ve intibak
| Terim | Anlamı | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Kademe | Derece içi aylık basamağı | Md. 64 yatay ilerleme |
| Derece | Hiyerarşik aylık seviye (numara düştükçe yükselir) | Md. 68 dikey yükselme |
| Kazanılmış hak aylığı | Öğrenim + hizmetle oluşan derece/kademe | Maaş hesabının omurgası |
| Kadro derecesi | İşgal edilen kadronun derecesi | Pasaport / bazı atamalarda ayrı bakılır |
| İntibak | Giriş ve ileride ulaşılacak basamağın tespiti | Eksik intibak = yıllarca kayıp |
Memuriyete girişte tipik derece/kademe
657 md. 36 çerçevesinde giriş; öğrenim ve hizmet sınıfı cetveline göre belirlenir. Aynı gün başlayan iki memurun farkı çoğu kez buradan veya askerlik/önceki hizmet intibakından doğar.
| Öğrenim | Tipik giriş | Not |
|---|---|---|
| Lise | 13/3 | Meslek lisesi / hazırlık fark yaratabilir |
| Önlisans | 10/2 | Sınıf cetveli sapabilir |
| Lisans | 9/1 | Alan/sınıf farkı olabilir |
Kademe ilerlemesi şartları
Şartlar oluşunca kademe, birçok uygulamada hak edilen tarihten itibaren işlem görür; yine de bordro–cetvel kontrolü şarttır. Kurumlar ilerlemeleri dönemsel listelerle toplu onaylayabilir.
Sekiz yıl kuralı: Son sekiz yılda herhangi bir disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe uygulanır. Ceza alınırsa süre yeniden başlar.
| Durum | Sonuç | Örnek |
|---|---|---|
| 8 yıl ceza yok | +1 kademe hakkı | Ayşe, 8 yıl temiz sicil |
| 5. yılda uyarma | Süre sıfırdan | Ali’nin 8 yılı ceza tarihinden başlar |
| Kademe durdurma cezası | İlerleme askıda | Ceza bitene kadar kademe işlemez |
Derece yükselmesi şartları
“Süre doldu, otomatik yükselirim” düşüncesi derece için çoğu zaman yanlıştır. Boş kadro yoksa 3. kademede bekleyebilirsiniz. Md. 68/B ise belirli nitelikli personel için farklı süre bantları öngören özel bir yoldur; her dosya 68/A değildir.
Örnek ilerleme: lisans ile 9/1 başlayan memur
Varsayım: ceza yok, askerlik/üst öğrenim etkisi yok, kadro engeli yok. Şematiktir.
| Yıl | Görünüm | Ne oldu? |
|---|---|---|
| 0 | 9/1 | Giriş intibakı |
| 1 | 9/2 | Kademe |
| 2 | 9/3 | Kademe |
| 3 | 8/1 (aday) | Derece için süre dolmuş olabilir; boş kadro şart |
| 4 | 8/2 | Yeni derecede kademe |
| 8 civarı | +1 ek kademe hakkı | 8 yıl cezasızlık (md. 64) |
Kademe mi, derece mi? Karar tablosu
| Durumunuz | Tür | Ana şart | Otomatik mi? |
|---|---|---|---|
| Aynı derecede alt kademedesiniz | Kademe | 1 yıl + üst kademe | Şartlar oluşunca hak doğar |
| Derecenin son kademesindesiniz | Derece adayı | 3 yıl + 3. kademe 1 yıl + boş kadro | Hayır |
| 8 yıl ceza yok | Ek kademe | Md. 64 | Dosya kontrolü şart |
| Diploma / askerlik belgesi geldi | İntibak | Belge + işlem | Başvuru gerekir |
Askerlik ve üst öğrenim
En sık hak kaybettiren hatalar
Bordronuzu beş dakikada kontrol edin
- Hizmet cetveli / HITAP alın.
- Bordrodaki ödemeye esas derece/kademe ile karşılaştırın.
- Son ilerleme tarihini işaretleyin.
- Ceza / izin / askerlik / diploma notlarını kontrol edin.
- Uyumsuzsa insan kaynaklarına yazılı başvurun.
Mevzuat: 657 md. 36, 64, 68, 84 ve ilgili uygulama. Kurum cetvelleri sonucu değiştirir.
Maaş etkisini hesapla · Emekli aylığı / ikramiye · Görevde yükselme · Atama soru-cevap
Sıkça Sorulan Sorular
Kademe aynı derece içinde yatay ilerlemedir; görev/unvan değişmeden aylık basamağı artar. Derece yükselmesi bir üst dereceye dikey geçiştir ve boş kadro + süre + nitelik şartı arar.
Şartlar (en az 1 yıl + üst kademe varlığı ve engel yokluğu) oluşunca kural olarak hak edilen tarihten itibaren işlem görür. Yine de bordro ve hizmet cetveli kontrol edilmelidir.
657 sayılı Kanunun 68/A maddesinde derece yükselmesinin şartları düzenlenmiştir. Bu şartlar birlikte aranır: Üst derecede boş kadro bulunması, bulunduğu derecede gerekli hizmet süresinin tamamlanması, 3. kademenin kazanılmış olması ve kadronun niteliklerinin taşınması gibi şartlar somut olaya göre kontrol edilmelidir. Derece yükselmesi için ayrıca görevde yükselme sınavına tabi olunması gereken durumlar da mevcuttur.
Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi verilir (657/64). Ancak bu kazanılmış hakkın devamı, ceza almama süresinin kesintisiz devamına bağlıdır. "Ceza alınırsa süre kesin olarak yeniden başlar" ifadesi olayın ve önceki kazanımın tarihine göre dikkatle kurulmalıdır; tüm durumlarda kesin yeniden başlama söz konusu olmayabilir.
Genel başlangıç kuralı lisans için 9/1, önlisans için 10/2, lise için 13/3 olmakla birlikte öğrenim alanı, teknik hizmetler ve özel hükümler gibi istisnalar ayrıca kontrol edilmelidir. 657 sayılı Kanunun 36. maddesindeki öğrenim durumuna ilişkin başlangıç hükümleri esas alınır. Yüksek lisans ve doktora gibi öğrenimlerin derece-kademe sistemine ayrıca etkileri olabilir.
Hayır. Kazanılmış hak aylığı hizmet/öğrenimle oluşan aylık derece-kademedir; kadro derecesi işgal edilen kadronun karşılığıdır. Özellikle pasaport ve bazı atamalarda ayrım kritiktir.
Muvazzaf askerlik sonrası memuriyete girenlerde askerlik süreleri kural olarak asaletin tasdikinden sonra değerlendirilir. Eksik intibak sık görülür.
Hayır. Lisansüstü eğitim ek hak doğurabilir ama alan uyumu, diploma ve kurum intibakı şarttır; her program otomatik değildir.
Hizmet cetveli ile bordroyu karşılaştırıp insan kaynaklarına yazılı başvurun. Düzeltilmezse idari başvuru ve süreler gündeme gelir.
Derece/kademe göstergeyi değiştirir. Sitemizdeki Memur Maaş Hesaplama aracıyla dönemsel net etkiyi deneyebilirsiniz.