Doğum Sonrası Aylıksız İzin (657/108-B): 24 Ay, Şartlar ve Başvuru

Doğum sonrası aylıksız izin (657/108-B), doğum yapan kadın memura ve eşi doğum yapan memura tanınan, 24 aya kadar sürebilen ücretsiz izin hakkıdır. 6663 sayılı Kanun ile düzenlenen bu hak, analık izninin bitiminden itibaren başlar ve talebe bağlıdır. Bu rehberde iznin süresini, kimleri kapsadığını, başvuru sürecini, kademe ilerlemesine etkisini ve yarım zamanlı çalışma ile ilişkisini anlatıyoruz.

Bu rehber şunu cevaplar: 108-B izni kaç ay? Ne zaman başlar? Baba memur kullanabilir mi? İdare reddedebilir mi? Maaş ödenir mi? Kademe ilerlemesi etkilenir mi? Başvuru nasıl yapılır?

Son güncelleme: 10 Ağustos 2026

108-B'nin güncel metni

657 sayılı Kanun'un 108. maddesinin (B) fıkrası, 6663 sayılı Kanun ile değişik haliyle şöyledir:

Metinden çıkan dört temel kural:

• Talep şart: izin "istekleri üzerine" verilir; yani kurum kendiliğinden değil, memurun başvurusuyla işlem yapar.
• Takdir yetkisi yok: metinde "verilebilir" değil "verilir" denmektedir; koşullar sağlandığında iznin verilmesi idare açısından zorunludur.
• Süre üst sınırdır: "24 aya kadar" ifadesi, memurun bu süreyi kısmen de kullanabileceğini gösterir.
• Başlangıç noktası farklıdır: kadın memurda izin analık izninin bitiminden, babada doğum tarihinden itibaren başlar.

Kimler yararlanır?

Başvuru nasıl yapılır?

1. 1
   Dilekçe: doğum yapan memur analık izni bitmeden, eşi doğum yapan memur doğum tarihinden itibaren dilekçe ile kurumdan aylıksız izin talebinde bulunur.
2. 2
   Ekler: doğum belgesi (hastane/epikriz, doğum raporu) dilekçeye eklenir; kurumun istediği belgeler personel biriminden öğrenilir.
3. 3
   Onay: izin, atamaya yetkili amirin onayıyla kullanılmaya başlar; izin süresi ve başlangıç tarihi onayda belirtilir.

İzin süresi içinde memur göreve başlamak zorunda değildir; ancak iznin bitiminde göreve dönüş için kuruma başvurulması gerekir (göreve dönmeyen memurlar hakkında 657/94 hükümleri uygulanabilir).

Maaş ve özlük hakları ne olur?

• Maaş ödenmez: aylıksız izin süresince memur maaşı ve yan ödemeler ödenmez.
• Kademe ve derece ilerlemesi sayılır: 657/36-C-8 gereği, 108-B kapsamında kullanılan aylıksız izin süreleri her yıl için bir kademe, her üç yıl için bir derece ilerlemesi verilmek suretiyle değerlendirilir. Yani izin, kariyer ilerlemesini kesintiye uğratmaz.
• Süt izni kullanılmaz: aylıksız izinde çalışılmadığı için süt izni hakkı bu dönemde kullanılamaz.
• Emeklilik: izin süresince emeklilik primi yatırılmaz; emekliliğe etkisi kişisel duruma göre değişir, SGK ve kurumunuzla görüşün.

Aylıksız izin mi, yarım zamanlı çalışma mı?

6663 sayılı Kanun, doğum yapan memurlara yarım zamanlı çalışma hakkı da getirmiştir (657 Ek Madde 43). İki hakkı birlikte değerlendirmek gerekir:

Yarım zamanlı çalışmaya başlayan memur, aynı çocuk için bir daha bu haktan yararlanmamak kaydıyla geçiş yapabilir. Hangi seçeneğin avantajlı olduğu, mali durum ve kurum imkânlarına göre değişir; karar öncesi kurum personel biriminizden bilgi alın.

Sık yapılan hatalar

• "İzin 24 ay doğumdan itibaren" sanmak: kadın memurda süre, analık izninin bitiminden itibaren işler; 24 ay üst sınırdır.
• "İdare reddedebilir" sanmak: metin "verilir" demektedir; koşullar sağlanıyorsa izin verilmelidir.
• Babalık izni ile karıştırmak: 10 günlük babalık izni ücretli ve ayrıdır; 108-B aylıksızdır.
• Başvuru yapmadan izinli sayılmak: izin talep üzerine verilir; dilekçe verilmezse aylıksız izin hakkı kendiliğinden kullanılmaz.
• Kademe ilerlemesinin duracağını sanmak: 36-C-8 gereği 108-B süreleri kademe/derece ilerlemesinde değerlendirilir.

Başvuru süreci ve belgeler

108/B aylıksız izin başvurusu, doğum yapan kadın memur için analık izninin bitiminden önce, eşi doğum yapan memur için ise doğum tarihinden itibaren kuruma dilekçeyle yapılır. Dilekçede iznin süresi ve başlangıç tarihi belirtilir; doğum belgesi ve varsa kurumun istediği ek belgeler dilekçeye eklenir. İzin, memurun isteği üzerine ve başvuruda belirtilen süreyle verilir; idarenin bu izni reddetme yetkisi bulunmamaktadır.

İzin süresinin 24 aya kadar kullanılabildiği göz önünde bulundurularak, başvuruda istenen süre açıkça yazılmalıdır. İzin süresi içinde memur, dilediği takdirde erken dönüş yapabilir; ancak dönüş tarihi kuruma bildirilmelidir. Ayrıca iznin sona ermesiyle birlikte memurun görevine dönmesi beklenir.

İzin sonrası göreve dönüş

Aylıksız izin süresi sona eren memur, görevine döner ve aylık ödenmesine yeniden başlanır. Dönüşte, izin öncesindeki kadro ve görevine ilişkin durum korunur; kurum, memuru eski görevine veya hizmet ihtiyacına göre yeniden görevlendirir. İzin süresince kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde kayıp yaşanmaz: 657/36-C-8 uyarınca aylıksız izin süresince de her yıl için kademe ilerlemesi, üç yılda bir derece yükselmesi değerlendirmesi yapılmaya devam edilir.

108/B ile yarım zamanlı çalışma ilişkisi

Doğum yapan kadın memur, 108/B aylıksız izin yerine yarım zamanlı çalışmayı (657 Ek Madde 43) tercih edebilir. Yarım zamanlı çalışma; memurun çalışma süresini yarıya indirerek hem maaşın yarısını almasını hem de çalışmaya devam etmesini sağlar. Bu seçenek, özellikle kariyerini kesintiye uğratmak istemeyenler için avantajlıdır. Ayrıca süt izni, yarım zamanlı çalışan memura ayrıca verilmez; bu iki haktan hangisinin kullanılacağına memur, kurumla birlikte karar verir.

108/B ve belediye uygulamaları

Belediyelerde ve yerel yönetimlerde 108/B aylıksız izin, doğum yapan kadın personel tarafından sıkça kullanılan bir haktır. Belediyelerin personel birimleri; analık izni bitişi, başvuru dilekçesi ve doğum belgesinin kontrolünü yaparak izni süresine göre planlar. İznin 24 aya kadar kullanılabilmesi, özellikle ilk yıllarda çocuk bakımına zaman ayırmak isteyen personel için önemli bir imkândır.

İzin süresince yerine vekil veya geçici görevlendirme yapılması kurumun takdirindedir; memurun kadrosu korunur ve dönüşte eski görevine veya hizmet ihtiyacına uygun bir göreve atanır. Belediyede çalışan eşlerden biri 108/B kullanırken diğeri için eş durumu değerlendirmeleri ayrıca işler.

108/B izninde sağlık güvencesi ve emeklilik

Aylıksız izin süresince maaş ödenmez; sağlık güvencesi ve emeklilik bakımından ise dönem dönem değişen düzenlemeler bulunur. Bu nedenle şu noktaları kendi durumunuzda mutlaka kontrol edin:

• Sağlık güvencesi: aylıksız izin süresince memurun sağlık yardımından nasıl yararlanacağı, izin türüne ve döneme göre farklılık gösterebilir; güncel uygulamayı SGK ve kurumunuzdan teyit edin.
• Emeklilik primi: aylıksız izinde emeklilik primi yatırılmaz; bu süreler kural olarak hizmetten sayılmaz.
• Borçlanma imkânı: 4/c kapsamındaki memurlar, aylıksız izin sürelerini hizmet borçlanması yoluyla emekliliklerine ekleyebilir (5510/41 ve ilgili düzenlemeler).
• Kademe ilerlemesi: 36-C-8 gereği aylıksız izin süreleri kademe/derece ilerlemesinde değerlendirilmeye devam edilir; bu, iznin kariyer etkisini sınırlar.

Özellikle emeklilik planlaması yapan memurların, izin süresini borçlanmayla telafi etmeyi düşünmeleri önerilir; borçlanma başvurusu ve ödeme süresi SGK tarafından belirlenir.

Özet

657/108-B; doğum yapan memura analık izninin bitiminden, eşi doğum yapan memura doğum tarihinden itibaren 24 aya kadar aylıksız izin hakkı verir. Talep üzerine ve "verilir" hükmüyle kullanılır; idare koşullar sağlandığında izni reddedemez. İzin süresince maaş ödenmez ancak süreler kademe/derece ilerlemesinde değerlendirilir (36-C-8). Aylıksız izin yerine yarım zamanlı çalışma da tercih edilebilir.

Sık sorulanlar

İlgili rehberler

• Memur süt izni 2026 (657/104-D)
• İzin hesaplama aracı
• Kademe ve derece ilerlemesi 2026
• Memur emeklilik şartları 2026

Resmi kaynaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 108 (B) ve md. 36 (C) fıkrası 8. bent
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu md. 104 (A, B ve F fıkraları) — analık ve babalık izni
• 6663 sayılı Kanun (24 ay aylıksız izin ve yarım zamanlı çalışma düzenlemeleri)
• Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri No 6) — evlat edinme ve doğum izinleri açıklamaları

108-B düzenlemesi 657 sayılı Kanun'un 6663 sayılı Kanun ile değişik halidir; kişisel durumunuz için kurum personel biriminiz ve SGK esastır. Bu metin hukuki danışmanlık yerine geçmez.