Memur kademe ve derece ilerlemesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenen; maaş göstergesini, emeklilik keseneğine esas aylığı ve birçok özlük sonucunu etkileyen temel ilerlemedir. Uygulamada “terfi” denince çoğu kez ikisi birden kastedilir; oysa şartları farklıdır. Bu rehber kavramları ayırır, tablolarla örnekler ve bordro kontrol listesi sunar.
Son güncelleme: 14 Temmuz 2026 · Kesin işlem hizmet cetveli / HITAP kaydına göredir.
Kısa cevap: Kademe aynı derece içinde yatay ilerlemedir (çoğunlukla her yıl bir basamak). Derece yükselmesi bir üst dereceye dikey geçiştir; burada üst derecede boş kadro + süre + nitelik şartı vardır. Son 8 yılda disiplin cezası yoksa ek bir kademe hakkı (md. 64) doğabilir. Kadro derecesi ile kazanılmış hak aylığı her zaman aynı değildir.
Kademe, derece, kadro ve intibak
| Terim | Anlamı | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Kademe | Derece içi aylık basamağı | Md. 64 yatay ilerleme |
| Derece | Hiyerarşik aylık seviye (numara düştükçe yükselir) | Md. 68 dikey yükselme |
| Kazanılmış hak aylığı | Öğrenim + hizmetle oluşan derece/kademe | Maaş hesabının omurgası |
| Kadro derecesi | İşgal edilen kadronun derecesi | Pasaport / bazı atamalarda ayrı bakılır |
| İntibak | Giriş ve ileride ulaşılacak basamağın tespiti | Eksik intibak = yıllarca kayıp |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Memuriyete girişte tipik derece/kademe
657 md. 36 çerçevesinde giriş; öğrenim ve hizmet sınıfı cetveline göre belirlenir. Aynı gün başlayan iki memurun farkı çoğu kez buradan veya askerlik/önceki hizmet intibakından doğar.
| Öğrenim | Tipik giriş | Not |
|---|---|---|
| Lise | 13/3 | Meslek lisesi / hazırlık fark yaratabilir |
| Önlisans | 10/2 | Sınıf cetveli sapabilir |
| Lisans | 9/1 | Alan/sınıf farkı olabilir |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Kademe ilerlemesi şartları
Şartlar oluşunca kademe, birçok uygulamada hak edilen tarihten itibaren işlem görür; yine de bordro–cetvel kontrolü şarttır. Kurumlar ilerlemeleri dönemsel listelerle toplu onaylayabilir.
Sekiz yıl kuralı: Son sekiz yılda herhangi bir disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe uygulanır. Ceza alınırsa süre yeniden başlar.
| Durum | Sonuç | Örnek |
|---|---|---|
| 8 yıl ceza yok | +1 kademe hakkı | Ayşe, 8 yıl temiz sicil |
| 5. yılda uyarma | Süre sıfırdan | Ali’nin 8 yılı ceza tarihinden başlar |
| Kademe durdurma cezası | İlerleme askıda | Ceza bitene kadar kademe işlemez |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Derece yükselmesi şartları
“Süre doldu, otomatik yükselirim” düşüncesi derece için çoğu zaman yanlıştır. Boş kadro yoksa 3. kademede bekleyebilirsiniz. Md. 68/B ise belirli nitelikli personel için farklı süre bantları öngören özel bir yoldur; her dosya 68/A değildir.
Örnek ilerleme: lisans ile 9/1 başlayan memur
Varsayım: ceza yok, askerlik/üst öğrenim etkisi yok, kadro engeli yok. Şematiktir.
| Yıl | Görünüm | Ne oldu? |
|---|---|---|
| 0 | 9/1 | Giriş intibakı |
| 1 | 9/2 | Kademe |
| 2 | 9/3 | Kademe |
| 3 | 8/1 (aday) | Derece için süre dolmuş olabilir; boş kadro şart |
| 4 | 8/2 | Yeni derecede kademe |
| 8 civarı | +1 ek kademe hakkı | 8 yıl cezasızlık (md. 64) |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Kademe mi, derece mi? Karar tablosu
| Durumunuz | Tür | Ana şart | Otomatik mi? |
|---|---|---|---|
| Aynı derecede alt kademedesiniz | Kademe | 1 yıl + üst kademe | Şartlar oluşunca hak doğar |
| Derecenin son kademesindesiniz | Derece adayı | 3 yıl + 3. kademe 1 yıl + boş kadro | Hayır |
| 8 yıl ceza yok | Ek kademe | Md. 64 | Dosya kontrolü şart |
| Diploma / askerlik belgesi geldi | İntibak | Belge + işlem | Başvuru gerekir |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Askerlik ve üst öğrenim
En sık hak kaybettiren hatalar
Bordronuzu beş dakikada kontrol edin
- Hizmet cetveli / HITAP alın.
- Bordrodaki ödemeye esas derece/kademe ile karşılaştırın.
- Son ilerleme tarihini işaretleyin.
- Ceza / izin / askerlik / diploma notlarını kontrol edin.
- Uyumsuzsa insan kaynaklarına yazılı başvurun.
Mevzuat: 657 md. 36, 64, 68, 84 ve ilgili uygulama. Kurum cetvelleri sonucu değiştirir.
Maaş etkisini hesapla · Emekli aylığı / ikramiye · Görevde yükselme · Atama soru-cevap