Aday Memur Yıllık İzin Kullanabilir mi? Hastalık ve Mazeret İzni Rehberi
Aday memur izin kullanabilir mi? sorusunun cevabı izin türüne göre değişir. Adaylık süresinde bir yıllık hizmet tamamlanmadan yıllık izin hakkı doğmaz. Buna karşılık hastalık raporuna dayalı hastalık izni ile kanunda sayılan mazeret izinleri, yıllık izinden ayrı kurallara tabidir.
Bu ayrım önemlidir. “Aday memur hiç izin kullanamaz” sözü doğru değildir; fakat her izin talebini yıllık izin gibi görmek de hatalıdır. Adaylık eğitimleri, göreve devam yükümlülüğü, sağlık raporu ve ailevi mazeretler birlikte değerlendirilmelidir.
Son güncelleme: 23 Eylül 2026
Aday memur, bir yıllık hizmeti tamamlamadan yıllık izin kullanamaz. Hastalık izni ve 657 sayılı Kanunda düzenlenen mazeret izinleri ise kendi şartları oluştuğunda ayrıca değerlendirilir.
Yıllık izin için bir yıllık hizmet kuralı
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 102. maddesinde yıllık izin süreleri düzenlenir. Uygulamada yıllık izin hakkının doğması için memurun bir yıllık hizmet süresini tamamlaması aranır. Aday memur da bu genel kural bakımından bir yıllık hizmeti tamamlamadan yıllık izin kullanamaz.
Bir yıllık süre, memurun göreve başladığı tarihten itibaren personel kayıtları üzerinden hesaplanır. Ancak hizmete ara verilmesi, statü değişikliği veya özel bir durum bulunması halinde işlemin kurumun personel birimince yazılı olarak teyit edilmesi gerekir. İzin hesabını yalnızca takvim yılına göre yapmak yerine resmi göreve başlama tarihini esas almak daha güvenlidir.
657 sayılı Kanun – 102, 104 ve 105. maddeler
Aday memur için izin türleri karşılaştırması
| İzin türü | Aday memur bakımından durum | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Yıllık izin | Bir yıllık hizmet tamamlanmadan kullanılmaz. | Resmî göreve başlama tarihi ve hizmet süresi |
| Hastalık izni | Usulüne uygun rapor üzerine değerlendirilir. | Raporun geçerliliği ve kuruma bildirim |
| Kanunda sayılan mazeret izni | Şartları oluşursa kullanılabilir. | Olayı gösteren belge ve izin talebi |
| 104/C kapsamındaki zorunlu mazeret | Amirin değerlendirmesine bağlıdır. | Gerekçe, belge ve kurumun izin usulü |
| Aylıksız izin | Özel şartlara göre ayrıca incelenir. | İzin sebebi ve ilgili madde |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Tablodaki ayrım, aday memurun her durumda göreve devam etmesi gerektiği gerçeğini değiştirmez. İzin talebinin türü doğru yazılmalı, belgesi sunulmalı ve kurumun onayı alınmalıdır.
Aday memur hastalık raporu alırsa ne olur?
Aday memurun hastalanması halinde usulüne uygun sağlık raporu, yıllık izinden farklı olarak hastalık izni yönünden değerlendirilir. Raporun yetkili sağlık kuruluşundan alınması, elektronik kaydının veya aslının korunması ve mümkün olan en kısa sürede amire ya da personel birimine bildirilmesi gerekir.
Raporun adaylık eğitimine veya adaylık süresine etkisi, raporun süresi ile ilgili adaylık mevzuatı ve kurum uygulaması birlikte incelenerek belirlenir. Kısa süreli bir rapor ile uzun süreli ve tekrarlayan raporların aynı sonuç doğuracağı varsayılmamalıdır. Eğitim veya sınav takviminde kaçırılan bölüm varsa kurum telafi eğitimi ya da başka bir işlem öngörebilir.
Hastalık raporu, aday memurun yıllık izin hakkını oluşturmaz veya tüketmez. Raporun geçerli olup olmadığı ve adaylık sürecindeki etkisi, ayrı personel işlemi olarak değerlendirilir.
Mazeret izni aday memura da verilir mi?
657 sayılı Kanunun 104. maddesinde düzenlenen babalık, memurun veya çocuğunun evlenmesi ve kanunda sayılan yakınların ölümü gibi mazeret hallerinde aday memur da ilgili şartlar oluştuğunda izin talep edebilir. Bu izinler yıllık izin değildir; olayın kanuni karşılığının bulunması, belgelendirme ve kurum kaydı önem taşır.
Kanunda tek tek sayılmayan zorunlu hallerde ise 104/C kapsamında amirin değerlendirmesi gündeme gelir. Bu alanda talebin gerekçesi ile hizmetin gereği birlikte ele alınır. Adaylık eğitimine veya zorunlu programa denk gelen mazeretlerde, personel biriminden izinle birlikte eğitim telafisi konusunda da bilgi alınmalıdır.
Hızlı karar akışı
| Önce sorulacak soru | Evet ise | İşlem |
|---|---|---|
| Bir yıllık hizmet tamamlandı mı? | Yıllık izin hakkı yönünden değerlendirmeye geçilir. | İzin planı için amire başvurulur. |
| Sağlık raporu var mı? | Hastalık izni işlemi gündeme gelir. | Rapor hızlıca kuruma bildirilir. |
| Kanunda sayılan ailevi bir olay var mı? | Mazeret izni değerlendirilir. | Olayı gösteren belge eklenir. |
| Zorunlu fakat kanunda sayılmayan bir hal mi var? | 104/C talebi değerlendirilebilir. | Gerekçeli dilekçe ve destekleyici belge sunulur. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
İzin talebinde yapılacaklar
- İzin türünü belirleyin: yıllık izin, hastalık izni veya mazeret izni aynı işlem değildir.
- Rapor, doğum belgesi, ölüm belgesi ya da ilgili diğer belgeyi hazırlayın.
- Amirinize ve personel birimine vakit kaybetmeden bilgi verin.
- Kurumunuzun kullandığı e-izin sistemi, elektronik belge sistemi veya dilekçe yoluyla başvuru yapın.
- İşlemden sonra izin türü, başlangıç-bitiş tarihi ve varsa eğitim telafisi kaydını kontrol edin.
İzin onayının personel sistemine doğru işlendiğini görmek önemlidir. Yanlışlıkla yıllık izin veya mazeret izni yerine devamsızlık kaydı oluşmuşsa, belge ekleyerek derhal düzeltme istenmelidir.
Adaylık eğitimi ve izin çakıştığında
Aday memurlukta temel eğitim, hazırlayıcı eğitim, staj veya kurumun zorunlu gördüğü başka programlar bulunabilir. İzin talebinin böyle bir döneme denk gelmesi, izin hakkının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez; ancak kaçırılan eğitim veya sınavın nasıl telafi edileceği ayrıca planlanır. Bu nedenle aday memur, rapor ya da mazeret ortaya çıkar çıkmaz yalnızca birim amirini değil eğitimden sorumlu birimi de bilgilendirmelidir.
Özellikle sınav günü düzenlenen sağlık raporu, sınava hiç katılmama veya başarısızlık kaydını otomatik biçimde ortadan kaldırmayabilir. Kurumun adaylık eğitim planı, sınav yönergesi ve belge teslim süresi önem taşır. Raporun geçerli olduğuna güvenerek işlem yapmamak; telafi sınavı, eğitim tekrarı veya başka bir başvuru gerektiğini yazılı olarak sormak gerekir.
Planlı bir yıllık izin talebinde ise hizmetin aksatılmaması, eğitim takvimi ve amirin uygun göreceği zaman birlikte değerlendirilir. Bir yıllık hizmet süresi dolmuş olsa dahi aday memurun tek taraflı olarak izin başlangıcı belirlemesi doğru değildir. Onaylı izin belgesi alınmadan görev yerinden ayrılmak devamsızlık sorununa yol açabilir.
Belge ve kayıt kontrol tablosu
| Durum | Hazırlanacak kayıt | Kontrol edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Yıllık izin talebi | Kurumsal izin formu veya e-izin başvurusu | Bir yıllık hizmetin dolduğu tarih ve onay |
| Hastalık raporu | E-rapor kaydı veya rapor örneği | Rapor süresi, bildirimin zamanı ve eğitim etkisi |
| Mazeret izni | Dilekçe ile doğum, evlilik, ölüm vb. belge | Olayın 657/104 kapsamına girip girmediği |
| 104/C zorunlu mazeret talebi | Gerekçeli dilekçe ve destekleyici belge | Amir değerlendirmesi ve yıllık izne etkisi |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Belgeyi teslim ettikten sonra bir kopyasını veya elektronik başvuru numarasını saklamak pratik bir güvencedir. Personel birimi sonradan ek bilgi isterse, hangi tarihte neyin bildirildiği bu kayıtlar üzerinden açıklanabilir.
Bir yıllık süre dolduğunda ne değişir?
Bir yıllık hizmetin tamamlanması, aday memurun yıllık izin hakkının değerlendirilmesine imkân verir. Ancak bu tarihten sonra tüm izin günlerinin mutlaka tek seferde kullandırılması gerektiği ya da her talebin aynı gün onaylanacağı sonucu çıkmaz. İzin süresi, kurumun izin planı ve hizmet ihtiyacı dikkate alınarak amirin uygun göreceği dönemde kullandırılır.
Personelin ilk yıllık izin talebinde resmi hizmet süresini teyit ettirmesi, önceki rapor veya mazeret izinlerinin yanlışlıkla yıllık izin bakiyesine işlenmediğini kontrol etmesi yararlı olur. Böylece adaylık dönemindeki izin kayıtları ile sonraki memuriyet dönemi arasında tutarlı bir özlük dosyası oluşur.
Tereddüt halinde talebinize kısa bir açıklama ekleyip personel biriminden yazılı cevap istemek faydalıdır. Böylece yalnızca izin gününü değil, adaylık eğitimi ve göreve dönüş kaydını da aynı işlem içinde netleştirmiş olursunuz.
Yazılı kayıt, özellikle birden fazla izin türünün aynı döneme rastladığı durumlarda önem kazanır. Personel sistemindeki onay tarihini ve izin türünü saklamak, sonradan yapılacak hizmet süresi veya izin bakiyesi kontrolünde kolaylık sağlar.
Örneklerle adaylıkta izin
| Örnek | Doğru yaklaşım | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Göreve başlayalı 8 ay olan aday memur tatil planladı. | Yıllık izin hakkı henüz doğmadığından farklı izin türü olup olmadığı kontrol edilir. | İzinsiz ayrılma yapılmamalıdır. |
| Aday memur 4 günlük rapor aldı. | Rapor hemen kuruma sunulur ve hastalık izni yönünden işlenir. | Eğitim veya sınav kaçırıldıysa telafi usulü sorulur. |
| Aday memurun eşi doğum yaptı. | Babalık izni için belgeyle başvuru yapılır. | Bu izin yıllık izin hesabından ayrıdır. |
| Göreve başlayalı 12 ayı dolduran aday memur izin istiyor. | Hizmet süresi kurum kayıtlarından teyit edilerek yıllık izin planı yapılır. | Amirin uygun gördüğü tarihler ve hizmet ihtiyacı dikkate alınır. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Aday memur hiç izin kullanamaz sanmak: Yıllık izinle hastalık ve mazeret izinlerini ayırmak gerekir.
- Raporu eğitime katılmamak için yeterli görmek: Rapor kuruma zamanında ulaştırılmalı; eğitim etkisi ayrıca sorulmalıdır.
- Bir yıllık süreyi takvim yılıyla karıştırmak: Resmî göreve başlama tarihi esas alınır.
- Sözlü bilgiyle yetinmek: İzin talebi ve belgeler yazılı/elektronik kayda alınmalıdır.
- İzin kaydını sonradan kontrol etmemek: Yanlış izin türü, kalan izin bakiyesini ve adaylık işlemini etkileyebilir.
İlgili rehberler
Memur yıllık izin rehberi İzindeyken hastalık raporu Doğum sonrası yarım zamanlı çalışma
Adaylıkta izin kullanırken en güvenli yöntem; önce izin türünü doğru belirlemek, ardından belgeyi ve başvuruyu kuruma zamanında ulaştırmaktır. Yıllık izin için hizmet süresini, hastalık ve mazeret halinde ise ilgili belgenin geçerliliğini personel birimiyle teyit etmek, sonradan ortaya çıkabilecek kayıt sorunlarını azaltır.
Bu içerik genel bilgilendirme içindir. Somut işlemde yürürlükteki mevzuat, adaylık eğitimi düzenlemeleri ve kurumunuzun personel uygulaması esas alınmalıdır.