Görevden uzaklaştırma (açığa alınma), devlet memurları açısından bir disiplin cezası değil, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini sağlamak amacıyla uygulanan ihtiyati bir tedbirdir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 137 ila 145. maddelerinde düzenlenen bu tedbirin, memurun maaşı ve diğer özlük hakları üzerinde belirli sonuçları vardır.
Görevden uzaklaştırılan memura kural olarak aylığının üçte ikisi ödenir. 657 sayılı Kanunun 143. maddesinde belirtilen hallerden birinin gerçekleşmesi üzerine göreve iade edilen memurun görevden uzak kaldığı dönemde kesilen üçte birlik aylığı ise kendisine ödenir.
Bu rehberde görevden uzaklaştırmanın şartları, karar vermeye yetkili makamlar, maaş uygulaması, 1/3 oranındaki tutarın iadesi, görevden uzaklaştırma süresi, yıllık izin, emeklilik ve hukuki başvuru yolları ele alınmaktadır.
Son güncelleme: 02 Eylül 2026
Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değildir. Disiplin soruşturması nedeniyle alınan tedbir en fazla 3 ay devam edebilir; bu sürenin sonunda karar verilmemişse memur göreve başlatılır. Görevden uzaklaştırılan memura aylığının 2/3'ü ödenir. 143. maddede sayılan haller gerçekleştiğinde kesilen 1/3'lük aylık da ödenir.
Görevden Uzaklaştırma Nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 137. maddesine göre görevden uzaklaştırma, devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi başında kalmasında sakınca görülen memurlar hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.
Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değildir. Memurun görevden uzaklaştırılması, onun soruşturma sonunda mutlaka suçlu veya disiplin cezası almış olduğu anlamına gelmez.
Tedbir soruşturmanın herhangi bir aşamasında alınabilir. Yerel yönetimler bakımından da belediye ve diğer mahalli idarelerde görev yapan 657 sayılı Kanuna tabi memurlar açısından aynı kanuni hükümler uygulanır.
| Özellik | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Niteliği | İhtiyati ve geçici tedbirdir; disiplin cezası değildir. | 657 m.137 |
| Amaç | Soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini ve kamu hizmetinin korunmasını sağlamak. | 657 m.137 |
| Maaş | Aylığın 2/3'ü ödenir. | 657 m.141 |
| Sosyal hak ve yardımlar | Kanundaki sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edilir. | 657 m.141 |
| Disiplin cezası mı? | Hayır. | 657 m.137 |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Görevden Uzaklaştırmaya Kimler Yetkilidir?
657 sayılı Kanunun 138. maddesine göre görevden uzaklaştırma kararı vermeye yalnızca atamaya yetkili amirler değil, kanunda açıkça sayılan diğer makamlar da yetkilidir.
| Yetkili Makam | Açıklama |
|---|---|
| Atamaya yetkili amirler | Kanundaki yetki sınırları içinde görevden uzaklaştırma kararı verebilir. |
| Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri | Kanunda tanınan yetki kapsamında karar verebilir. |
| İllerde valiler | 657 sayılı Kanunun 138. maddesindeki yetki kapsamında görevden uzaklaştırma kararı verebilir. |
| İlçelerde kaymakamlar | İlçe idare şube başkanları bakımından valinin muvafakati şartı ile yetkilidir. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Görevden uzaklaştırma kararı bakımından yalnızca "atamaya yetkili amir" ifadesini kullanmak eksiktir. 657 sayılı Kanunun 138. maddesinde müfettişler, valiler ve kaymakamlar da ayrıca sayılmıştır.
Görevden Uzaklaştırma Hangi Durumlarda Uygulanabilir?
657 sayılı Kanunun 137 ve 140. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde görevden uzaklaştırma; görevi başında kalmasında sakınca görülen memurlar bakımından ve mahkemelerce cezai kovuşturma yapılan memurlar hakkında uygulanabilen bir tedbirdir.
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün güncel Görevden Uzaklaştırma Uygulama Rehberinde de görevden uzaklaştırmanın soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilecek geçici bir işlem olduğu ve idarenin bu konuda takdir yetkisinin bulunduğu, ancak işlemin idari yargı denetimine tabi olduğu belirtilmektedir.
Görevden Uzaklaştırma Kararı Verildiğinde 7 Günlük Süre Var mı?
Hayır. 657 sayılı Kanunda görevden uzaklaştırılan memurun tebliğden sonra 7 gün daha görev yapabileceğine veya 7 günlük bir mehil süresine sahip olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Görevden uzaklaştırma ihtiyati bir tedbir olarak uygulanır. Bu nedenle eski metindeki "tebliğden itibaren en geç 7 gün içinde görev bırakılır" şeklindeki ifade kaldırılmalıdır.
Görevden Uzaklaştırılan Memurun Maaşı Ne Kadar?
657 sayılı Kanunun 141. maddesine göre görevden uzaklaştırılan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir. Memur ayrıca kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.
Burada hukuken daha doğru ifade, tek tek bütün maaş kalemlerinin otomatik olarak aynı şekilde "2/3" olduğu şeklinde genelleme yapmak yerine, kanundaki "aylıklarının üçte ikisi" düzenlemesini esas almaktır. Sosyal hak ve yardımlar ise kanunda ayrıca korunmuştur.
| Konu | Görevden Uzaklaştırma Dönemindeki Durum |
|---|---|
| Aylık | 3'te 2'si ödenir. |
| Sosyal hak ve yardımlar | 657 sayılı Kanunun öngördüğü ölçüde devam eder. |
| Kıdem aylığı | Memur maaş sistemindeki bir aylık unsurudur; "kıdem tazminatı" ile karıştırılmamalıdır. |
| Kıdem tazminatı | İşçilerin kıdem tazminatı kurumudur; 657 kapsamındaki memur maaş kalemi değildir. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Görevden Uzaklaştırılan Memurun 1/3'ü Ne Zaman İade Edilir?
657 sayılı Kanunun 141. maddesi, 143. maddede sayılan hallerin gerçekleşmesi halinde görevden uzaklaştırma döneminde ödenmeyen üçte birlik aylığın memura ödenmesini öngörmektedir.
657 sayılı Kanunun 143. maddesinde; memurluktan çıkarma dışındaki disiplin cezalarından birini alanlar ile beraat, yargılamanın men'i, genel af veya belirli şartlardaki ertelenmiş ceza gibi hallerde bulunanların görevden uzaklaştırma tedbirlerinin kaldırılarak göreve başlatılması düzenlenmiştir.
| Sonuç | Görevden Uzaklaştırma Dönemindeki 1/3 |
|---|---|
| Uyarma | 143. madde kapsamında göreve iade halinde iade edilir. |
| Kınama | 143. madde kapsamında göreve iade halinde iade edilir. |
| Aylıktan kesme | 143. madde kapsamında göreve iade halinde görevden uzaklaştırma nedeniyle kesilen 1/3 iade edilir. Disiplin cezası olarak uygulanan aylıktan kesme ise ayrıca ve kendi kanuni oranında uygulanır. |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | 143. madde kapsamında göreve iade halinde görevden uzaklaştırma nedeniyle kesilen 1/3 iade edilir. |
| Memurluktan çıkarma | 143/a kapsamındaki diğer disiplin cezalarından farklıdır; görevden uzaklaştırma tedbirinin sonucu somut dosyadaki kesinleşmiş işlemlere göre değerlendirilir. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Aylıktan kesme disiplin cezası ile görevden uzaklaştırma sırasında ödenmeyen 1/3 aynı kesinti değildir. Memur aylıktan kesme cezası almış olsa bile, 143. madde kapsamında göreve iade edilmesini gerektiren durumda görevden uzaklaştırma nedeniyle kesilen 1/3 aylık kendisine ödenir. Aylıktan kesme cezası ise ayrıca 657 sayılı Kanunun 125. maddesindeki oranlarda uygulanır.
Görevden Uzaklaştırma Süresi Ne Kadardır?
657 sayılı Kanunun 145. maddesinde süre, tedbirin nedenine göre farklı düzenlenmiştir.
| Görevden Uzaklaştırma Nedeni | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| Disiplin kovuşturması nedeniyle | En çok 3 ay | 3 ay sonunda karar verilmemişse memur göreve başlatılır. |
| Ceza kovuşturması nedeniyle | Sabit bir 3 aylık üst sınır şeklinde düzenlenmemiştir. | Yetkili amir ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek göreve dönüp dönmemesi hakkında karar verir. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
657 sayılı Kanunun 145. maddesinde disiplin kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırmanın "3 ay + 1 ay" şeklinde uzatılabileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Disiplin kovuşturması yönünden azami süre 3 aydır.
Soruşturma Ne Zaman Başlatılmalıdır?
657 sayılı Kanunun 139. maddesine göre görevden uzaklaştırılan memur hakkında, görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.
Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde görevden uzaklaştıran amirin hukuki, mali ve cezai sorumluluğu gündeme gelebilir.
Görevden Uzaklaştırma Tedbiri Ne Zaman Kaldırılır?
657 sayılı Kanunun 142. maddesine göre soruşturma sonunda disiplin nedeniyle memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına gerek bulunmadığı anlaşılan memurlar hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri derhal kaldırılır.
143. maddede sayılan hallerde de kararların kesinleşmesi üzerine görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılarak memurun göreve başlatılması zorunludur.
Görevden Uzaklaştırılan Memurun Yıllık İzin Hakkı
Görevden uzaklaştırma süresince memur fiilen görevde bulunmadığından yıllık izin kullanması söz konusu değildir. Ancak bu durum, görevden uzaklaştırma süresinin yıllık izin hesabında "izin günü" olarak memurun hakkından düşeceği anlamına gelmez.
Devlet Personel Başkanlığının 21 Eylül 2007 tarihli ve 16172 sayılı görüşünde, görevden uzaklaştırılan ve daha sonra göreve iade edilen memurun görevden uzakta geçirdiği sürenin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi nedeniyle yıllık izin hesabında da hizmet süresinin dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 2025 tarihli Görevden Uzaklaştırma Uygulama Rehberinde de aynı DPB görüşüne yer verilmiştir.
"Açığa alınan memur yıllık izin kullanamaz" ifadesi görevden uzaklaştırma döneminde fiilen izin kullanılamaması bakımından kullanılabilir. Ancak "açıkta geçen süre yıllık izin hakkından düşer" demek doğru değildir. Göreve iade halinde yıllık izin hesabı, 657 sayılı Kanunun 102 ve 103. maddeleri ve ilgili hizmet süresi kuralları çerçevesinde yapılır.
Görevden Uzaklaştırmanın Emeklilik ve İntibaka Etkisi
Görevden uzaklaştırma döneminin emeklilik ve intibak bakımından sonucu, memurun tabi olduğu sosyal güvenlik sistemine ve göreve iade edilip edilmediğine göre değerlendirilmelidir.
657 sayılı Kanunun 141. maddesi, 143. maddede belirtilen haller gerçekleştiğinde görevden uzakta geçirilen sürenin derece ve kademe yönünden değerlendirilmesini açıkça düzenlemektedir.
Özellikle 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa tabi memurlar bakımından görevden uzaklaştırma süresinde emekli kesenekleri yönünden özel hükümler bulunmaktadır. Danıştayın yerleşik değerlendirmelerinde de göreve iade halinde açıkta geçen sürenin emeklilik hizmeti bakımından değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
"Açığa alma süresi otomatik olarak prim gün sayısına işlenir" şeklinde tek cümlelik bir genelleme yapmak yerine memurun 5510 veya 5434 kapsamındaki durumunun ve göreve iade sonucunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Görevden Uzaklaştırma Kararına Karşı Dava Açılabilir mi?
Görevden uzaklaştırma işlemi bir idari işlem olduğundan hukuka aykırı olduğu düşünülen işlem için idari yargı yoluna başvurulabilir.
Özel kanunda farklı bir süre öngörülmeyen idari uyuşmazlıklarda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca genel dava açma süresi 60 gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Ayrıca somut olayın niteliğine göre yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Dava açma süresinin hesaplanmasında işlemin tebliğ tarihi ve varsa özel mevzuat hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Görevden Uzaklaştırma Sonrasında Sicil Notu Var mı?
Hayır. 6111 sayılı Kanunla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunundaki klasik sicil sistemi ve sicil raporlarına ilişkin hükümler yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle 2026 yılında bir memurun "göreve iade sonrası sicil notu düşer mi?" şeklinde değerlendirilmesi doğru terminoloji değildir. Güncel sistemde memurun özlük dosyası ve mevzuatta öngörülen performans/değerlendirme araçları esas alınır; klasik anlamda sicil notu uygulaması bulunmamaktadır.
Görevden Uzaklaştırma ile Disiplin Cezası Arasındaki Fark
| Kriter | Görevden Uzaklaştırma | Disiplin Cezası |
|---|---|---|
| Niteliği | İhtiyati tedbir | Disiplin yaptırımı |
| Amaç | Soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi | Disiplin düzeninin korunması |
| Sonuç | Geçici olarak görevden uzak kalma | Kanunda öngörülen disiplin yaptırımı |
| Maaş | 141. madde gereği aylığın 2/3'ü | Cezanın türüne göre değişir |
| Birbirinden bağımsız mı? | Evet. Görevden uzaklaştırma devam ederken ayrıca disiplin cezası verilebilir. | Görevden uzaklaştırma ayrı bir tedbirdir. |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- 1/3'ün aylıktan kesme cezası sanılması: Görevden uzaklaştırma nedeniyle ödenmeyen 1/3 ile 125. madde kapsamındaki aylıktan kesme cezası farklıdır.
- 3 ayın 1 ay uzatılabileceğinin düşünülmesi: Disiplin kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırmada 145. maddeye göre azami süre 3 aydır.
- 7 günlük mehil süresi bulunduğunun düşünülmesi: 657 sayılı Kanunda böyle bir süre yoktur.
- Kararı sadece atamaya yetkili amirin verebildiğinin düşünülmesi: 138. maddede müfettişler, valiler ve kaymakamlar da sayılmıştır.
- Kıdem tazminatının memur maaşı sanılması: Memur maaşında "kıdem aylığı" kavramı vardır; kıdem tazminatı işçi statüsüne ilişkin bir haktır.
- Sicil notu kavramının güncel sanılması: 6111 sayılı Kanunla klasik sicil sistemi kaldırılmıştır.
Sonuç
Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetinin ve soruşturmanın korunması amacıyla uygulanabilen geçici bir tedbirdir. Disiplin cezası ile aynı hukuki niteliğe sahip değildir.
657 sayılı Kanunun 141. maddesi uyarınca görevden uzaklaştırılan memura aylığının 2/3'ü ödenir ve kanunda belirtilen sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder. 143. maddede belirtilen haller gerçekleştiğinde ise görevden uzak kaldığı dönemde ödenmeyen 1/3'lük aylık kendisine ödenir.
Bu nedenle aylıktan kesme disiplin cezası verilmesi halinde görevden uzaklaştırma sırasında kesilen 1/3'ün kesin olarak memura bırakılacağı şeklindeki ifade doğru değildir. 143. madde kapsamında göreve iade halinde bu 1/3 de ödenir; aylıktan kesme cezası ise ayrıca kendi kanuni oranında uygulanır.
Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma en fazla 3 ay devam edebilir. Ceza kovuşturması nedeniyle uygulanan görevden uzaklaştırmada ise 145. madde gereğince durum her iki ayda bir incelenir.
Memurun yıllık izin ve emeklilik hakları da salt "açığa alındı" denilerek yok sayılamaz. Göreve iade halinde 657 sayılı Kanunun 141. maddesi ve ilgili uygulamalar doğrultusunda özlük ve hizmet sonuçları değerlendirilir.
İlgili Rehberler
- Memur Disiplin Cezaları Rehberi — Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve diğer disiplin cezaları
- Memuriyetten İstifa ve Geri Dönüş Şartları — İstifa ve yeniden atama süreci
- Memur Disiplin Cezaları ve Özlük Dosyasından Silinme
- Sosyal Medya Kullanımı ve Disiplin Cezası
Yasal Dayanaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — 137, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144 ve 145. maddeler
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — 125. madde, aylıktan kesme disiplin cezası
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — 7. madde, genel dava açma süresi
- 6111 sayılı Kanun — 657 sayılı Kanundaki klasik sicil sisteminin kaldırılmasına ilişkin değişiklikler
- Devlet Personel Başkanlığı 21.09.2007 tarihli ve 16172 sayılı görüşü — Görevden uzaklaştırılan ve göreve iade edilen memurların yıllık izinleri
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü Görevden Uzaklaştırma Uygulama Rehberi
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E:2023/31, K:2023/36 — görevden uzaklaştırma dönemi aylıkları ve göreve iade halinde mali haklar
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Görevden uzaklaştırma ve göreve iade işlemlerinde somut olayın niteliği, memurun statüsü, ilgili kurumun özel mevzuatı ve işlem tarihindeki yürürlükte bulunan hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.