Belediyede Çalışan Memur İtfaiye Eri Kadrosuna Nasıl Atanır?

Belediyenin yazı işleri, fen işleri, mali hizmetler veya başka bir hizmet biriminde memur olarak çalışan kişi, itfaiye teşkilatında görev yapmak isteyebilir. Ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 76. maddesi kuruma memurları başka kadrolara atama yetkisi verse de itfaiye eri kadrosu için yalnız boş kadro ve idarenin uygun görmesi yeterli değildir. Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde özel olarak düzenlenen yaş, öğrenim, fiziki yeterlilik, sağlık, sürücü belgesi ve sınav şartlarının tamamı aranır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 22 Nisan 2026 tarihli ve E-53773008-622.02-15479801 sayılı görüşü de bu çerçeveyi doğrulamıştır. Görüşe konu personel daha önce uzman erbaş olarak çalışmış, ardından belediyede memur kadrosuna atanmış ve fiilen itfaiye eri olarak görevlendirilmiştir. Bakanlık, fiili görevlendirmenin tek başına kadroya atanma sağlamadığını; personelin Yönetmelikteki şartları taşıması ve iki bölümlü sınavda başarılı olması gerektiğini belirtmiştir.

İtfaiye eri kadrosuna geçişin hukuki yolu

Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 18. maddesi, belediye hizmet birimlerinde memur kadrosunda çalışanların itfaiye erliğine geçişini düzenler. Madde, genel bir unvan değişikliği veya idarenin tek taraflı görevlendirme işlemi yerine özel şartlara bağlı bir atama usulü kurmuştur.

Atama yapılabilmesi için belediyenin norm kadrosunda boş ve uygun dereceli itfaiye eri kadrosunun bulunması, kurumun personel ihtiyacı doğrultusunda sınav sürecini açması ve adayın bütün şartları sağlaması gerekir. Personelin talepte bulunması belediyeyi sınav açmaya ya da atama yapmaya zorlamaz. Hizmet gerekleri, kadro durumu, personel planlaması ve atamaya yetkili makamın takdiri de işlemin parçasıdır.

Aranan şartların tamamı

2026 tarihli Bakanlık görüşü ile Yönetmeliğin 18. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, belediyedeki memurun kurum içi itfaiye eri sınavına başvurabilmesi için aşağıdaki koşulları taşıması gerekir. Şartlardan biri eksikse kişinin yıllardır belediyede çalışması, daha önce askerî veya güvenlik hizmeti yapması ya da itfaiye biriminde geçici olarak görevlendirilmiş olması sonucu değiştirmez.

• 657 sayılı Kanuna tabi olarak belediyenin bir hizmet biriminde memur kadrosunda çalışmak,
• En az lise veya dengi okul mezunu olmak,
• Sınav tarihinde 35 yaşını aşmamış olmak,
• Erkeklerde en az 1,67 metre, kadınlarda en az 1,60 metre boyunda olmak,
• Boyun bir metreden fazla olan kısmıyla kilo arasında artı veya eksi 10 kilogramdan fazla fark bulunmamak,
• Kapalı mekân, dar alan ve yükseklik fobisi bulunmaması dahil itfaiye çalışma şartlarına sağlık yönünden uygun olmak,
• İtfaiye teşkilatının ihtiyacına göre sınav duyurusunda belirtilen sürücü belgesine sahip olmak,
• Yönetmelikte öngörülen sınavın iki bölümünde değerlendirilerek başarılı olmak.

Yaş sınırı 30 mu, 35 mi?

İtfaiye eri alımlarında en çok karıştırılan konu yaş sınırıdır. Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin ilk defa atanacaklara ilişkin 15/A maddesinde sınav tarihinde 30 yaşını doldurmamış olma koşulu bulunur. Buna karşılık belediye hizmet biriminde hâlen memur kadrosunda çalışan ve kurum içinden itfaiye erliğine geçmek isteyen kişi için 18. madde uygulanır ve sınav tarihinde 35 yaşını aşmama şartı aranır.

“35 yaşını aşmamak” ifadesi ilan veya başvuru tarihi yerine sınav tarihine bağlanmıştır. Bu nedenle aday başvuru sırasında yaş şartını taşısa bile sınav günü itibarıyla sınırı aşacaksa atama süreci riskli hâle gelir. İnsan kaynakları biriminin doğum tarihi ile ilan edilen kesin sınav tarihini gün hesabıyla karşılaştırması gerekir.

Boy-kilo şartı nasıl hesaplanır?

Ölçüm aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla yapılır. Erkek adayın en az 1,67 metre, kadın adayın en az 1,60 metre olması gerekir. Kilo kontrolünde boyun santimetre cinsinden tamamı değil, bir metreden fazla olan kısmı kullanılır. Bu değerle adayın kilosu arasındaki fark artı veya eksi 10 kilogramı geçmemelidir.

Örneğin 1,75 metre boyundaki aday için esas alınan sayı 75'tir. Adayın kilosu 65 ile 85 kilogram arasındaysa ±10 sınırı içinde kalır. 64 veya 86 kilogram ölçülmesi hâlinde şart sağlanmaz. Boy ve kilonun adayın kendi beyanıyla değil, belediyenin gözetiminde usulüne uygun ölçümle tutanağa bağlanması gerekir.

Sağlık ve fobi şartı nasıl değerlendirilir?

İtfaiye hizmeti yangın, duman, yüksek sıcaklık, dar alan, merdiven, yükseklik, ağır ekipman ve vardiyalı çalışma gibi özel riskler içerir. Bu nedenle adayın yalnız genel olarak çalışabilir durumda olması yeterli görülmez. Sağlık açısından kapalı mekân, dar alan ve yükseklik gibi fobilerinin bulunmaması ve itfaiye teşkilatının çalışma şartlarına uygun olması aranır.

Belediye sınav duyurusunda istenecek sağlık beyanını veya raporu açıkça göstermelidir. Atama öncesinde sağlık yönünden tereddüt ortaya çıkarsa yetkili sağlık kuruluşunun değerlendirmesi istenebilir. Adayın sağlık bilgisini eksik ya da gerçeğe aykırı bildirmesi, yalnız atamanın iptaline değil görev güvenliği bakımından ciddi sonuçlara da yol açabilir.

Hangi sürücü belgesi gerekir?

Yönetmelik tek bir ehliyet sınıfını bütün belediyeler için sabitlemek yerine, itfaiye teşkilatının ihtiyacına göre belirlenen sürücü belgesine sahip olmayı arar. Belediye; araç filosu, görev dağılımı ve boş kadronun niteliğine göre sınav duyurusunda B, C veya mevzuata uygun başka bir sürücü belgesi sınıfı belirleyebilir.

Adayın ehliyeti başvuru tarihinde geçerli olmalı ve ilandaki sınıfı tam karşılamalıdır. Daha alt sınıf ehliyetle başvurup atamadan sonra yükseltme sözü vermek, duyuruda açık bir imkân tanınmadıkça yeterli değildir. Eski tip sürücü belgelerinde sınıf karşılığının güncel 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili düzenlemelere göre kontrol edilmesi gerekir.

Sınav hangi bölümlerden oluşur?

Kurum içinden itfaiye erliğine geçiş, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 15/E maddesinde öngörülen sınavla yapılır. Sınavın birinci bölümü yazılı veya sözlü, ikinci bölümü uygulamalıdır. Teorik bölümde mevzuat ve mesleki bilgi; uygulamalı bölümde ise fiziki ve mesleki yeterlilik, araç-gereç kullanımı ya da ilan edilen parkur ölçülebilir.

İtfaiye eri sınav puanı genel uygulamada birinci bölümün yüzde 40'ı ve uygulamalı bölümün yüzde 60'ı alınarak hesaplanır. Başarılı sayılmak için en az 60 puan gerekir. Sınav duyurusunda konular, değerlendirme yöntemi, yer, tarih ve istenecek belgeler açıkça belirtilmelidir. Adayın yalnız uygulamada ya da yalnız teorik bölümde iyi olması atama garantisi oluşturmaz; ilan ve Yönetmelik hükümlerine göre toplam başarı sıralaması esas alınır.

KPSS şartı kurum içi geçişte aranır mı?

İlk defa itfaiye eri alımında geçerliliği devam eden KPSS puanı ve duyurudaki taban puan şartı aranır. Yönetmeliğin kurum içinden geçişi düzenleyen 18. maddesi ise 15/A maddesinin öğrenim, boy-kilo, sağlık ve sürücü belgesine ilişkin bentlerine atıf yapar; KPSS bendine atıf yapmaz. Bu nedenle belediyede memur kadrosunda çalışan kişinin 18. madde kapsamındaki geçişinde ilk atamadaki KPSS şartı aynı şekilde uygulanmaz.

Bununla birlikte kişi gerçekten belediye hizmet biriminde memur kadrosunda bulunmalıdır. Sözleşmeli personel, sürekli işçi, belediye şirket işçisi veya geçici çalışan yalnız görev yaptığı yer nedeniyle 18. madde kapsamındaki “memur kadrosunda çalışan” şartını sağlamaz. Bu kişiler için statülerine uygun ilk atama veya başka bir kadroya geçiş hükümleri değerlendirilir.

Fiilen itfaiyede çalışmak atama hakkı verir mi?

Bir memurun onayla itfaiye biriminde görevlendirilmesi, yangın veya destek hizmetlerinde çalışması, itfaiye eri kadrosuna atanmış olduğu anlamına gelmez. Kadro unvanı, atama onayı ve sınav süreci tamamlanmadan değişmez. 2026 tarihli görüşte de daha önce itfaiye eri olarak görevlendirilen personelin yine özel koşulları taşıması ve sınavda başarılı olması gerektiği değerlendirilmiştir.

Bu ayrım mali haklarda da önemlidir. Fiili görevlendirme üzerinden itfaiye eri kadrosuna bağlı bütün zam, tazminat ve sosyal hakların kendiliğinden doğduğu varsayılmamalıdır. Üst itfaiye görevlerine geçiş ve görevde yükselme koşulları için itfaiye çavuşu kadrosuna görevlendirme rehberi incelenebilir.

Başka kamu kurumundaki memurun durumu

Yönetmeliğin güncel 18. maddesi, “belediye hizmet birimlerinde memur kadrosunda çalışanlar” ifadesini kullanır. Eski düzenleme ve internetteki eski metinlerde diğer kamu kurumlarındaki memurlara ilişkin farklı ifadeler bulunabilir. Bu nedenle başka bakanlık, üniversite veya kamu kurumunda çalışan memurun güncel olmayan metne dayanarak doğrudan kurumlar arası nakille itfaiye eri olabileceği kabul edilmemelidir.

Başka kurum personeli bakımından belediyenin ilk defa alım usulü, KPSS, 30 yaş şartı, kurumlar arası muvafakat ve ilan koşulları somut duruma göre birlikte incelenmelidir. İnternetteki eski yönetmelik metinleri yerine yürürlükteki konsolide metin ve güncel Bakanlık görüşü kullanılmalıdır.

Başvurudan atamaya örnek süreç

1. Belediye, norm kadro ve hizmet ihtiyacına göre boş itfaiye eri kadrosunu belirler.
2. Sınav duyurusunda öğrenim, ehliyet, belgeler, tarih ve değerlendirme yöntemi açıklanır.
3. İstekli belediye memuru süresinde insan kaynakları birimine başvurur.
4. Yaş, mezuniyet ve sürücü belgesi kontrol edilir; boy-kilo ölçümü tutanağa bağlanır.
5. Aday yazılı veya sözlü bölüm ile uygulamalı sınava alınır.
6. Başarı puanı ve sıralama kesinleştirilir; itirazlar sonuçlandırılır.
7. Sağlık ve diğer atama belgeleri tamamlanan aday için yetkili makam onayı alınır.
8. Personel eski kadrosundan ayrılarak itfaiye eri kadrosunda göreve başlatılır.

Örneğin belediyede bilgisayar işletmeni olan 32 yaşındaki lise mezunu bir memur, 1,78 metre boyunda ve 76 kilogram ağırlığında olsun. Boy-kilo hesabında esas değer 78, kabul aralığı 68-88 kilogramdır; aday bu şartı sağlar. Duyuruda istenen ehliyete ve uygun sağlık durumuna da sahipse sınava katılabilir. Fakat sınavda başarısız olursa yalnız şartları taşıdığı gerekçesiyle atanamaz.

Mevzuat dayanakları

Genel kadro nakli yetkisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 76. maddesinde düzenlenmiştir. İtfaiye eri kadrosuna özgü öğrenim, yaş, fiziki yeterlilik, sağlık, sürücü belgesi, sınav ve kurum içi geçiş hükümleri Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 15/A, 15/E ve 18. maddelerinde yer alır. Sürücü belgesi sınıfları bakımından 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat dikkate alınır.

Konuyu belediye personeli yönünden somutlaştıran güncel kaynak, Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 22.04.2026 tarihli ve E-53773008-622.02-15479801 sayılı görüşüdür. Görüş; eski uzman erbaş hizmeti ve fiili itfaiye görevlendirmesi bulunsa bile özel şartların ve sınavın atlanamayacağını açıklar. İtfaiye amirliğine vekâlet gibi daha üst görevlerde atanma şartlarının mali haklara etkisi ise vekâleten itfaiye amiri ödeme şartları yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Dolayısıyla belediye memurunun itfaiye eri olabilmesi yalnız dilekçe, amir uygunluğu veya fiili görevlendirmeyle sağlanamaz. Önce uygun boş kadro ve sınav süreci bulunmalı; ardından 35 yaş, mezuniyet, boy-kilo, sağlık ve ehliyet şartlarının tamamı belgelenmelidir. İki bölümlü sınavda başarı ve yetkili makamın atama onayıyla kadro değişikliği tamamlandığında personel hukuken itfaiye eri unvanını kazanır.