Belediyede Diş Tabibi ve Ebe Fiilî Hizmet Süresi Zammından Yararlanır mı?
Belediyelerin sağlık işleri, poliklinik, evde sağlık, kadın ve aile sağlığı veya benzeri birimlerinde diş tabibi ve ebe kadrolarında çalışan memurlar, kamuoyunda “yıpranma payı” olarak bilinen fiilî hizmet süresi zammından yararlanabilir mi? Personelin belediyede çalışması bu hakkı engellemez; fakat yalnızca sağlık unvanına sahip olmak da yeterli değildir.
10 Ekim 2026 itibarıyla kısa cevap: Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 28 Eylül 2026 tarihli görüşüne göre diş tabibi ve ebe, kapsamdaki sağlık meslek mensupları arasındadır. Bununla birlikte personelin insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi veya rehabilite edici hizmetlerde fiilen çalışması ve bu işlerin risklerine maruz kalması gerekir. Hesap, yalnız bu şartların oluştuğu fiilî çalışma günleri üzerinden yapılır.
Diş tabibi veya ebe kadrosunda bulunmak meslek şartını karşılar. FHSZ için ayrıca yapılan işin niteliği, fiilî çalışma günleri ve sağlık hizmetinin risklerine maruz kalma durumu kurum tarafından belgelenmelidir.
Fiilî hizmet süresi zammı nedir?
Fiilî hizmet süresi zammı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 40. maddesinde sayılan ağır, riskli veya yıpratıcı işlerde çalışanların prim ödeme gün sayılarına ilave süre eklenmesidir. Uygulama yalnız meslek adına değil, Kanundaki işyeri ve iş koşullarının birlikte gerçekleşmesine dayanır.
İnsan sağlığına ilişkin işlerde kapsama giren personele, şartları taşıyan her 360 günlük çalışma için 60 gün ek süre verilir. 360 günden az süreler de orantılı hesaplanır. Genel formül, üst sınırlar ve yaş indirimi için fiilî hizmet süresi zammının genel hesabı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
| Fiilî çalışma | Hesap | İlave süre |
|---|---|---|
| 360 gün | 360 × 60 / 360 | 60 gün |
| 180 gün | 180 × 60 / 360 | 30 gün |
| 90 gün | 90 × 60 / 360 | 15 gün |
| Ay içindeki kısmi çalışma | Fiilî gün × 60 / 360 | Orantılı sonuç |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
5510 sayılı Kanunun 40. maddesi hangi iki şartı arıyor?
Kanunun 40. maddesindeki tablonun 20. sırasında “insan sağlığına ilişkin işler” düzenlenmiştir. 1219 sayılı Kanun, 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu veya 6197 sayılı Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar kapsama alınmıştır.
Buna göre iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- Meslek şartı: Personel ilgili kanunlara göre sağlık meslek mensubu sayılmalıdır.
- Fiilî görev şartı: İnsan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi veya rehabilite edici hizmette gerçekten çalışmalı ve işin risklerine maruz kalmalıdır.
Diş tabibi ve ebe Sağlık Bakanlığınca SGK'ye bildirilen güncel meslek listesinde yer aldığından ilk şartı taşır. İkinci şart ise kadro cetvelinden değil, personelin günlük görevinden, biriminden ve çalışma kayıtlarından belirlenir.
Belediyede çalışmak FHSZ hakkına engel mi?
Hayır. 5510/40 kapsamındaki değerlendirmede personelin Sağlık Bakanlığında mı, üniversitede mi yoksa belediyede mi çalıştığından önce sigortalılık statüsü, mesleği ve fiilen yaptığı iş incelenir. Belediyede 657 sayılı Kanuna tabi diş tabibi veya ebe olarak çalışmak, diğer koşullar sağlandığında hakkı ortadan kaldırmaz.
Ancak belediyedeki sağlık birimlerinin görevleri farklı olabilir. Bir personel doğrudan hasta muayenesi, ağız ve diş sağlığı taraması, gebe-lohusa izlemi veya koruyucu sağlık faaliyeti yürütürken başka bir personel yalnız evrak, planlama veya idari koordinasyon yapabilir. Aynı kadro unvanı altında çalışan iki kişinin FHSZ günleri bu nedenle farklı çıkabilir.
Belediyede sağlık kadrosunda bulunmak otomatik ret nedeni olmadığı gibi otomatik kabul nedeni de değildir. Fiilî sağlık hizmeti ve risk şartı her personel için ayrı incelenmelidir.
Diş tabibi hangi çalışmalarda yararlanabilir?
Diş tabibinin hasta muayenesi yapması, ağız ve diş sağlığı taramalarında bulunması, teşhis ve tedavi uygulaması, koruyucu diş hekimliği hizmeti vermesi gibi faaliyetler insan sağlığına ilişkin fiilî hizmet kapsamında değerlendirilebilir. Burada sağlık hizmetinin yalnız hastane binasında verilmesi şart değildir; belediye polikliniği veya sahadaki koruyucu sağlık faaliyeti de yapılan işin niteliğine göre incelenir.
Buna karşılık diş tabibinin yalnız idari yazışma, ihale hazırlığı, personel planlaması veya birimin sevk ve idaresiyle uğraştığı günler için sağlık riskine fiilen maruz kalma şartı oluşmayabilir. Kontrol ya da denetim amacıyla tedavi ortamında kısa süre bulunmak da tek başına yeterli kabul edilmemektedir.
Ebe hangi çalışmalarda yararlanabilir?
Ebenin gebe, lohusa, yenidoğan ve kadın sağlığına ilişkin koruyucu veya takip hizmetlerinde fiilen çalışması; eğitim ve danışmanlığın doğrudan sağlık hizmetinin parçası olması; mesleki risklere maruz kalması değerlendirmede dikkate alınır. Ebe unvanı Sağlık Bakanlığının SGK'ye gönderdiği kapsamdaki meslekler listesinde bulunmaktadır.
Ebe kadrosundaki personel uzun süre yalnız büro, arşiv, satın alma veya idari koordinasyon işlerinde çalıştırılıyorsa unvan kaydı tek başına FHSZ bildirimi için yeterli olmaz. Kurum, gün gün veya dönemsel olarak fiilî sağlık hizmetini gösterebilecek çalışma çizelgelerini korumalıdır.
Hangi çalışmalar kapsam dışında kalır?
- Sağlık meslek mensubu olmakla birlikte koruyucu, teşhis, tedavi veya rehabilitasyon hizmetinde fiilen çalışılmayan dönemler,
- İşin sevk ve idaresinden sorumlu yönetici olarak geçirilen süreler,
- Kontrol, denetim veya gözlem amacıyla sağlık ortamında kısa süre bulunulan günler,
- Başka bir birimde yalnız büro ve evrak işi yapılan dönemler,
- Sağlık hizmetinin risklerine maruz kalınmayan görevler.
Kapsam dışı günlerin ayıklanması, hem personelin hakkının eksik bildirilmesini hem de fiilen çalışılmayan süreler için yersiz prim bildirimi yapılmasını önler.
Yıllık izin, hastalık izni ve tatil günleri hesaba katılır mı?
5510/40, tablonun 10. sırasındaki yer altı işlerinde çalışanlar için yıllık ücretli izin, sağlık izni, hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil ve bazı eğitim-hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve riske maruz kalma şartının aranmayacağını özel olarak düzenler. Bu istisna sağlık çalışanlarının yer aldığı 20. sıra için genel biçimde yazılmamıştır.
Bu nedenle belediyedeki diş tabibi ve ebenin FHSZ hesabında sağlık hizmetinde fiilen çalışılan günlerin esas alınması gerekir. İzin sırasında düzenlenen sağlık raporunun yıllık izne etkisi için yıllık izinde hastalık raporu alınmasının sonuçları rehberimize bakabilirsiniz.
| Süre türü | Sağlık personeli için yaklaşım | Belge |
|---|---|---|
| Fiilî hasta hizmeti | Şartlar varsa kapsama girer | Görev/çalışma çizelgesi |
| İdari görev | Kapsama girmez | Birim ve görev kaydı |
| Yıllık veya hastalık izni | Fiilî çalışma sayılmaz | İzin/rapor kaydı |
| Kısa süreli kontrol-gözlem | Tek başına yeterli değildir | Görevlendirme içeriği |
Tabloyu sağa kaydırarak tüm sütunları görüntüleyebilirsiniz.
Uygulama neden 3 Ağustos 2018 tarihinden başlıyor?
Sağlık meslek mensupları, 7146 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 40. maddesindeki tabloya eklenen 20. sıra kapsamında 3 Ağustos 2018 tarihinden itibaren FHSZ hakkına dâhil edilmiştir. Bu nedenle düzenlemenin yürürlüğünden önceki sağlık hizmetleri aynı bent kapsamında geriye dönük yıpranma payı oluşturmaz.
Kurumlar geçmiş hizmet incelemesinde 3 Ağustos 2018 sonrasındaki dönemleri ele almalı, her ay için fiilî çalışma günlerini mevcut puantaj ve görev kayıtlarıyla belirlemelidir. HİTAP üzerindeki hizmetlerin takibi için HİTAP hizmet kayıtlarının kontrolü yazımızdan yararlanabilirsiniz.
FHSZ emekliliği nasıl etkiler?
Hesaplanan fiilî hizmet süresi zammı uzun vadeli sigorta kolları bakımından prim ödeme gün sayısına eklenir. Kanundaki genel sınırlara göre tablonun 13 ve 14. sıraları dışındaki sigortalılar için toplam ilave süre beş yılı geçemez. Eklenen sürenin yarısı, üç yılı aşmamak üzere emeklilik yaş haddinden indirilebilir.
Yaş indirimi için ölüm ve malullük hâlleriyle Kanundaki özel istisnalar dışında, kapsamdaki iş ve işyerlerinde en az 3600 gün çalışma koşulu aranır. Bu nedenle birkaç aylık FHSZ bildirimi prim gününü artırsa bile hemen yaş indirimi doğurmayabilir. Emeklilik yaşı ve hizmet şartlarının bütünü memurların emeklilik şartları rehberinde açıklanmıştır.
Her 360 günlük uygun çalışmaya 60 gün prim süresi eklenir. Yaş haddinden indirilecek bölüm ise ayrıca Kanundaki yarı oranı, üç yıllık üst sınır ve en az 3600 gün çalışma şartına tabidir.
Belediye hangi kayıtları tutmalı?
- Personelin diş tabibi veya ebe kadro ve meslek belgesini doğrulamalıdır.
- Görev yaptığı sağlık birimini ve görev tanımını yazılı olarak belirlemelidir.
- Koruyucu, teşhis, tedavi veya rehabilitasyon hizmetinde fiilen çalışılan günleri ayırmalıdır.
- İzin, rapor, idari görev ve kapsam dışı görevlendirme günlerini kayıt altına almalıdır.
- FHSZ prim belgelerini fiilî gün sayısıyla uyumlu düzenlemelidir.
- HİTAP ve SGK bildirimleriyle personel dosyasını karşılaştırmalıdır.
Tereddüt bulunması hâlinde Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü görüşünde Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünden görüş istenmesi önerilmiştir. Özellikle karma görev yapan personelde yalnız kadro cetveline dayanmak yerine işin fiilî içeriği yazılı olarak ortaya konmalıdır.
5434 ve 5510 kapsamı bu hakta nasıl ayrılır?
FHSZ bildiriminin teknik yöntemi personelin sosyal güvenlik statüsüne göre farklı belgeler ve kayıt süreçleri gerektirebilir. 2008 Ekim öncesinde iştirakçi olanlarla ilk defa bu tarihten sonra 4/c sigortalısı olanların emeklilik hesap sistemi aynı değildir. Bununla birlikte görüşün temel ölçütü olan meslek, fiilî sağlık hizmeti ve riske maruz kalma şartları belediyenin somut değerlendirmesinde önemini korur.
Statü ayrımının aylık ve emeklilik hesabına etkisi için 5434 ve 5510 emeklilik rejimi farkları yazımız incelenebilir. Bildirim yapılırken SGK'nin güncel belge ve kullanıcı ekranı açıklamaları esas alınmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Diş tabibi veya ebe kadrosunda bulunan herkes için ayın tamamını otomatik FHSZ kapsamında bildirmek.
- Fiilen sağlık hizmeti yapılmayan idari görev günlerini hesaba katmak.
- Kontrol ve denetim amacıyla kısa süreli bulunmayı doğrudan riskli çalışma saymak.
- İzin ve rapor günlerini yer altı işlerine özgü istisnayla karıştırmak.
- 3 Ağustos 2018 öncesindeki hizmetleri 20. sıra kapsamında geriye yürütmek.
- 60 günlük ilave sürenin tamamını otomatik olarak emeklilik yaşından düşmek.
- Fiilî gün çizelgesi olmadan yalnız unvan ve kadro kayıtlarıyla bildirim yapmak.
Mevzuat ve resmî kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 40 ve tablo sıra 20: İnsan sağlığına ilişkin işlerde FHSZ kapsamı ile fiilî çalışma şartlarını düzenler.
- 7146 sayılı Kanun: Sağlık meslek mensuplarına ilişkin düzenlemenin 3 Ağustos 2018 tarihinde yürürlüğe girmesini sağlamıştır.
- Fiilî Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik: Gün, prim ve bildirim uygulamasının ayrıntılarını belirler.
- Sosyal Güvenlik Kurumu FHSZ açıklaması: İlave sürenin prim gününe ve yaş indirimine nasıl yansıyacağını açıklar. SGK açıklamasını açın
- Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 28.09.2026 tarihli ve E-53773008-622.02-16808472 sayılı görüşü: Belediyedeki diş tabibi ve ebelerin unvan, fiilî hizmet ve risk şartlarıyla değerlendirilmesini açıklar. Resmî personel görüşünü açın
Fiilî sağlık hizmeti günlerinin eksik bildirilmesi personelin emeklilik hakkını azaltabilir; kapsam dışı günlerin bildirilmesi ise yersiz prim ve hizmet kaydına yol açabilir. Aylık kayıtların görev çizelgesiyle eşleştirilmesi gerekir.
Diş tabibi ve ebe kapsamdadır, fakat fiilî çalışma kanıtlanmalıdır
Belediyede 657 sayılı Kanuna tabi diş tabibi ve ebe kadrosunda görev yapan personel, sağlık meslek mensubu olma şartını taşır. Ancak FHSZ hakkı yalnız kadro unvanıyla doğmaz. İnsan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi veya rehabilite edici hizmette fiilen çalışılması ve işin risklerine maruz kalınması gerekir.
Şartları taşıyan fiilî çalışma sürelerinin her 360 günü için 60 gün ilave edilir; eksik süreler orantılı hesaplanır. İdari görev, sevk ve yönetim, kısa süreli kontrol-gözlem ile fiilen sağlık hizmeti yapılmayan günler kapsam dışında bırakılmalıdır. Uygulama sağlık çalışanları bakımından 3 Ağustos 2018 tarihinden itibaren geçerlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Personelin görev tanımı, fiilî çalışma günleri ve sosyal güvenlik statüsü farklılık gösterebilir. Tereddütlü dosyalarda SGK ile Sağlık Bakanlığının güncel görüş ve bildirim açıklamaları esas alınmalıdır.